Η ανακοίνωση για την αναστολή λειτουργίας του Οδοντωτού σιδηρόδρομου στη γραμμή Διακοπτό - Καλάβρυτα δεν αιφνιδίασε όσους παρακολουθούν εδώ ...
Η απόφαση για «αναστολή λειτουργίας μέχρι την επαναξιολόγηση των συνθηκών και τη διενέργεια γεωλογικών μελετών στον περιβάλλοντα χώρο του Χελμού» ήρθε μάλιστα μόλις μία ημέρα μετά τη συμπλήρωση 130 χρόνων λειτουργίας της ιστορικής γραμμής. Μια συγκυρία που μόνο συμβολική μπορεί να θεωρηθεί.
Λίγες ώρες πριν από την ανακοίνωση, στο μηχανοστάσιο του Οδοντωτού στο Διακοπτό πραγματοποιήθηκε συνάντηση κορυφής μεταξύ της διοίκησης των σιδηροδρομικών φορέων. Στη συνάντηση συμμετείχαν ο διευθύνων σύμβουλος του ΟΣΕ Χρήστος Παληός, ο επικεφαλής της Hellenic Train στην Ελλάδα Ρομπέρτο Ριναούντο και στελέχη των δύο οργανισμών. Οι συζητήσεις έγιναν σε κλίμα απόλυτης μυστικότητας και είχαν ως αντικείμενο το μέλλον της ιστορικής γραμμής.
Άφησαν να περάσει η μέρα "γενεθλίων" του Οδοντωτού και την επομένη μέρα ακολούθησε η επίσημη ανακοίνωση που έκανε λόγο για αναστολή λειτουργίας της τουριστικής διαδρομής Διακοπτό - Καλάβρυτα μέχρι να ολοκληρωθούν γεωλογικές μελέτες και να αξιολογηθούν εκ νέου οι συνθήκες ασφαλείας.
Η αλυσίδα των γεγονότων
Τα προβλήματα δεν ξεκίνησαν χθες. Η αρχή έγινε το καλοκαίρι του 2023, όταν η μεγάλη πυρκαγιά που ξέσπασε στις 22 Ιουλίου στον Βουραϊκό, χαμηλά στην Αιγιάλεια, κατέκαψε μεγάλες εκτάσεις της περιοχής γύρω από τη σιδηροδρομική γραμμή.
Η καταστροφή της βλάστησης είχε ως αποτέλεσμα να αποσταθεροποιηθούν εδάφη και πρανή. Από τον Σεπτέμβριο του ίδιου έτους, με τις πρώτες βροχοπτώσεις, άρχισαν να εμφανίζονται τα πρώτα προβλήματα, φερτά υλικά από τα καμένα κατέληγαν στη γραμμή, προκαλώντας συχνές διακοπές της κυκλοφορίας.
Τότε υπήρξαν εξαγγελίες για έργα προστασίας και θωράκισης της γραμμής. Ωστόσο, τα σχέδια των παρεμβάσεων δεν προχώρησαν ποτέ πέρα από το στάδιο των... συσκέψεων.
Με την πάροδο του χρόνου η φύση άρχισε σταδιακά να αποκαθιστά τις πληγές της πυρκαγιάς και τα φαινόμενα μεταφοράς φερτών υλικών περιορίστηκαν. Ωστόσο, στο μεταξύ είχαν ήδη εμφανιστεί άλλα σοβαρά προβλήματα.
Βλάβες και ακινητοποιήσεις
Τα τελευταία χρόνια οι ακινητοποιήσεις συρμών έγιναν όλο και συχνότερες. Σύμφωνα με στοιχεία του Υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών, μόνο μέσα στο 2025 καταγράφηκαν 25 περιστατικά διακοπής της λειτουργίας.
Από αυτά:
17 περιστατικά οφείλονταν σε αστοχίες του τροχαίου υλικού και σε διάφορες άλλες αιτίες,
1 περιστατικό αφορούσε πρόβλημα της σιδηροδρομικής υποδομής,
7 περιστατικά σχετίζονταν με πτώσεις βράχων ή κατολισθήσεις,
Η εικόνα αυτή δημιούργησε έντονη ανησυχία και προβληματισμούς.
Το περιστατικό που λειτούργησε ως καταλύτης
Η κατάσταση κορυφώθηκε το πρωί της Τετάρτης 11 Φεβρουαρίου, όταν συρμός του Οδοντωτού ακινητοποιήθηκε στην περιοχή των Νιαμάτων, σε σημείο δύσκολα προσβάσιμο.
Στο τρένο επέβαιναν 77 επιβάτες και 8 εργαζόμενοι. Αρχικά επιχειρήθηκε να προσεγγίσει το σημείο εφεδρική αμαξοστοιχία. Ωστόσο και αυτή δεν μπόρεσε να ολοκληρώσει τη διαδικασία από... νέα βλάβη
Τελικά χρειάστηκε η παρέμβαση δυνάμεων της Πυροσβεστικής και της Ειδικής Μονάδας Δασικών Επιχειρήσεων (ΕΜΟΔΕ) για τον απεγκλωβισμό των επιβατών. Μετά από περίπου τρεις ώρες όλοι επέστρεψαν με ασφάλεια στο Διακοπτό.
Το περιστατικό προκάλεσε τετραήμερη διακοπή λειτουργίας της γραμμής και άνοιξε εκ νέου τη συζήτηση για την ασφάλεια του δικτύου.
Γραφειοκρατία και μετάθεση ευθυνών
Το ζήτημα περιπλέκεται ακόμη περισσότερο από το θεσμικό πλαίσιο που διέπει τη λειτουργία του Οδοντωτού.
Η Ρυθμιστική Αρχή Σιδηροδρόμων δήλωσε ότι δεν έχει άμεση αρμοδιότητα για τη συγκεκριμένη γραμμή, καθώς σύμφωνα με την ευρωπαϊκή οδηγία 2016/798 και τον νόμο 4632/2019 οι υποδομές που χρησιμοποιούνται αποκλειστικά για τοπική ή τουριστική εκμετάλλευση δεν εμπίπτουν στον έλεγχο της ως Εθνικής Αρχής Ασφάλειας.
Έτσι, η ευθύνη για τη λειτουργία και την ασφάλεια της γραμμής βαραίνει κυρίως τον διαχειριστή υποδομής και την εταιρεία εκμετάλλευσης, δηλαδή τον ΟΣΕ και τη Hellenic Train.
Παράλληλα, σύμφωνα με πληροφορίες, κατατέθηκε και προσφυγή σε εισαγγελικές αρχές σχετικά με ζητήματα επικινδυνότητας της λειτουργίας της γραμμής. Η εξέλιξη αυτή φαίνεται ότι επιτάχυνε την απόφαση για επ’ αόριστον αναστολή της λειτουργίας.
Ο Οδοντωτός ως αναπτυξιακός πυλώνας
Για την τοπική κοινωνία το ζήτημα δεν είναι απλώς συγκοινωνιακό. Ο Οδοντωτός αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα τουριστικά προϊόντα της περιοχής.
Η διαδρομή μέσα στο φαράγγι του Βουραϊκού είναι διεθνώς γνωστή και προσελκύει κάθε χρόνο χιλιάδες επισκέπτες από την Ελλάδα και το εξωτερικό. Δεκάδες επιχειρήσεις στην Αιγιάλεια και στα Καλάβρυτα στηρίζουν μεγάλο μέρος της δραστηριότητάς τους σε αυτή τη μοναδική εμπειρία.
Η συχνή δυσλειτουργία της γραμμής τα τελευταία χρόνια είχε ήδη αρχίσει να πλήττει την εικόνα της περιοχής ως τουριστικού προορισμού. Η πλήρης αναστολή λειτουργίας εντείνει ακόμη περισσότερο την ανησυχία.
Η κοινωνία σε κινητοποίηση
Οι δήμοι Καλαβρύτων και Αιγιαλείας, η Περιφέρεια Δυτικής Ελλάδας, επαγγελματικοί σύλλογοι, φορείς και κάτοικοι έχουν ήδη ξεκινήσει κινητοποιήσεις.
Συγκεντρώσεις διαμαρτυρίας πραγματοποιούνται συχνά τόσο στο Διακοπτό όσο και στα Καλάβρυτα, ενώ φορείς της περιοχής εξετάζουν ακόμη και τη δικαστική οδό προκειμένου να διασφαλιστεί το μέλλον της γραμμής.
Πρωτοβουλίες και παρεμβάσεις
27 Νοεμβρίου: Το θέμα συζητήθηκε στο Περιφερειακό Συμβούλιο και εκδόθηκε ψήφισμα προς τον αναπληρωτή Υπουργό Μεταφορών και τους Προέδρους ΟΣΕ/Hellenic Train.
17 Δεκεμβρίου: Ο Περιφερειάρχης Νεκτάριος Φαρμάκης , ο Δήμαρχος Καλαβρύτων κ. Αθανάσιος Παπαδόπουλος, μαζί με τον Δήμαρχο Αιγιαλείας κ Ανδριόπουλος συναντήθηκαν με τον Υπουργό Μεταφορών Κυρανάκη. Ζήτησαν την επαναφορά δρομολογίων και τη θωράκιση της γραμμής. Ακολούθησε και νέα συνάντηση
20 Ιανουαρίου: Αποστάλθηκε επιστολή ζητώντας ενημέρωση για την τροποποίηση της Σύμβασης Παροχής Δημόσιας Υπηρεσίας και ενέργειες για συντήρηση υποδομής και τροχαίου υλικού.
21 Ιανουαρίου: Ο Υπουργός απάντησε ότι η νέα σύμβαση προβλέπει αυστηρότερη συντήρηση και μεγαλύτερες αποζημιώσεις, αλλά τα δρομολόγια παρέμειναν δύο.
Ο Δήμος Καλαβρύτων τόνισε τη σημασία της γραμμής ως εθνικού θησαυρού που λειτουργεί αδιάκοπα για 130 χρόνια, ακόμα και σε πολέμους και κρίσεις, και ότι κινδυνεύει σήμερα να σταματήσει, ενώ το Δημοτικό Συμβούλιο υπογραμμίζει την πιθανή παράβαση άρθρων 291 και 292 του Ποινικού Κώδικα για επικίνδυνες παρεμβάσεις και παρακώλυση συγκοινωνιών.
Το μεγάλο ερώτημαΤο ερώτημα που πλέον τίθεται είναι σαφές, πρόκειται για μια προσωρινή αναστολή λειτουργίας μέχρι να ολοκληρωθούν τα απαραίτητα έργα και μελέτες ή για την αρχή ενός οριστικού τέλους;
Η κυβέρνηση καλείται να δώσει σαφείς απαντήσεις. Η τοπική κοινωνία ζητά συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα, σαφές σχέδιο παρεμβάσεων και εγγυήσεις ότι η ιστορική γραμμή δεν θα αφεθεί να οδηγηθεί σε εγκατάλειψη.
Γιατί ο Οδοντωτός δεν είναι απλώς ένα τρένο. Είναι κομμάτι της ιστορίας, της ταυτότητας και της οικονομίας μιας ολόκληρης περιοχής.
Και ο αργός του μαρασμός δεν μπορεί να αποτελεί επιλογή για κανέναν.
Άμεσες αντιδράσεις
Δήμος Καλαβρύτων:
«Επί 130 χρόνια ο Οδοντωτός δεν διέκοψε ποτέ τα δρομολόγια του. Η σημερινή αναστολή, με ασαφές χρονοδιάγραμμα και χωρίς προηγούμενη ενημέρωση, αποδεικνύει ότι οι καταγγελίες μας περί εγκατάλειψης της γραμμής ήταν βάσιμες. Δεν θα επιτρέψουμε τον αργό θάνατο του Οδοντωτού και προετοιμάζουμε πολιτικές και νομικές ενέργειες για την πλήρη επαναλειτουργία του».
Περιφέρεια Δυτικής Ελλάδας:
Η αναστολή δρομολογίων αποτελεί παραδοχή αδυναμίας διαχείρισης της υποδομής. Ζητείται:
Άμεση ενεργοποίηση του Ν. 5220/2025 και ειδικά πρωτόκολλα ασφαλείας για τη γραμμή.
Τεχνική αξιολόγηση από ΤΕΕ Δυτικής Ελλάδας και Πανεπιστήμιο Πατρών.
Διευκρίνιση από τη Hellenic Train για το αν η διακοπή οφείλεται σε εξωγενείς παράγοντες ή σε ελλείψεις σε τροχαίο υλικό και προσωπικό.
Ο Περιφερειάρχης Νεκτάριος Φαρμάκης συγκαλεί έκτακτη σύσκεψη με βουλευτές και δημάρχους για κοινό υπόμνημα προς το Υπουργείο Υποδομών & Μεταφορών και τη Ρυθμιστική Αρχή Σιδηροδρόμων, με στόχο την άμεση επαναλειτουργία του Οδοντωτού.
Για το ΚΑΛΑΒΡΥΤΑ-NEWS
Νίκος Κυριαζής
Δεν υπάρχουν σχόλια