Νέα εστία έντασης στην Ανατολική Μεσόγειο προκαλεί η Τουρκία, αμφισβητώντας ευθέως τις ελληνικές αρμοδιότητες για τις έρευνες που συνδέονται με την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου. Με επίσημη ανακοίνωση του υπουργείου Εξωτερικών και την έκδοση αντι-NAVTEX, η Άγκυρα υποστηρίζει ότι τμήμα της περιοχής των ερευνών βρίσκεται εντός της τουρκικής υφαλοκρηπίδας και αξιώνει προηγούμενη άδεια των τουρκικών Αρχών για τις σχετικές δραστηριότητες.

Η τουρκική αντίδραση εκδηλώθηκε λίγες ώρες μετά την έκδοση της ελληνικής NAVTEX 1411/26, με την οποία ολοκληρώθηκε η διαδικασία αδειοδότησης για την επανέναρξη των ερευνητικών εργασιών του έργου Great Sea Interconnector (GSI), που αφορά την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας και Κύπρου.

Στο επίκεντρο βρίσκεται το γαλλικό ερευνητικό πλοίο «Abeille Marengo», το οποίο βρίσκεται στο Ηράκλειο της Κρήτης και πρόκειται να πραγματοποιήσει τις προβλεπόμενες έρευνες κατά μήκος της διαδρομής πόντισης του υποθαλάσσιου καλωδίου.

Η Άγκυρα απαιτεί άδεια από τις τουρκικές Αρχές

Σε ανακοίνωσή του, το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών υποστηρίζει ότι το γαλλικό πλοίο επιχείρησε να πραγματοποιήσει θαλάσσιες επιστημονικές έρευνες χωρίς άδεια, σε περιοχή που η Τουρκία θεωρεί τμήμα της υφαλοκρηπίδας της.

Μάλιστα, επικαλείται τα εξωτερικά όρια της υφαλοκρηπίδας που γνωστοποίησε μονομερώς στον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών στις 18 Μαρτίου 2020, ενώ χαρακτηρίζει μη εξουσιοδοτημένες τις σχετικές αναγγελίες προς ναυτιλλομένους που εξέδωσαν η Ελλάδα και η Κυπριακή Δημοκρατία.

Το πιο χαρακτηριστικό σημείο της ανακοίνωσης είναι ότι η Τουρκία δηλώνει πως δεν έχει υποβληθεί αίτημα αδειοδότησης για το τμήμα των εργασιών που, σύμφωνα με τις δικές της διεκδικήσεις, εμπίπτει στην υφαλοκρηπίδα της.

Παράλληλα, προειδοποιεί ότι η αποφασιστικότητά της να προστατεύσει τα κυριαρχικά δικαιώματα που επικαλείται είναι «απόλυτη», κάνοντας λόγο για προσέγγιση που βασίζεται στη συνεργασία, τον διάλογο και τον συντονισμό.

Η συγκεκριμένη τοποθέτηση συνιστά ευθεία αμφισβήτηση των ελληνικών αρμοδιοτήτων στην περιοχή, καθώς η Άγκυρα επιχειρεί να εμφανίσει τη δική της συγκατάθεση ως απαραίτητη προϋπόθεση για την πραγματοποίηση των ερευνών.

Ωστόσο, η μονομερής κατάθεση συντεταγμένων στον ΟΗΕ δεν συνιστά διεθνή αναγνώριση των τουρκικών αξιώσεων ούτε αποτελεί συμφωνία οριοθέτησης υφαλοκρηπίδας.

Η ελληνική NAVTEX και η τουρκική αντι-NAVTEX

Η ελληνική NAVTEX 1411/26 εκδόθηκε από τον σταθμό Ηρακλείου και καλύπτει το χρονικό διάστημα από τις 6 Νοεμβρίου 2026 έως τις 6 Μαρτίου 2027.

Οι εργασίες αφορούν το Ανατολικό και Νοτιοανατολικό Κρητικό Πέλαγος και την Ανατολική Μεσόγειο, ακολουθώντας τη διαδρομή του υποθαλάσσιου καλωδίου.

Η ελληνική αναγγελία προβλέπει, μεταξύ άλλων, ότι τα υπόλοιπα πλοία θα πρέπει να διατηρούν απόσταση ασφαλείας δύο ναυτικών μιλίων από το «Abeille Marengo», ενώ προβλέπεται ενημέρωση των αρμόδιων υπηρεσιών του Πολεμικού Ναυτικού τουλάχιστον 72 ώρες πριν από την έναρξη των εργασιών και καθημερινή ενημέρωση για την εξέλιξή τους.

Λίγο αργότερα, η Τουρκία εξέδωσε την αντι-NAVTEX 1105/26, αμφισβητώντας την ελληνική αναγγελία και επαναφέροντας τις διεκδικήσεις της στην περιοχή.

Η εξέλιξη αυτή δημιουργεί ένα νέο πεδίο αντιπαράθεσης, με το ενδιαφέρον να στρέφεται πλέον όχι μόνο στις διπλωματικές αντιδράσεις, αλλά και στις κινήσεις των πλοίων στην περιοχή.

NAVTEX και από την Κυπριακή Δημοκρατία

Στον συντονισμό Αθήνας και Λευκωσίας εντάσσεται και η έκδοση ξεχωριστής NAVTEX από την Κυπριακή Δημοκρατία.

Η κυπριακή αναγγελία προβλέπει γεωλογικές έρευνες από το «Abeille Marengo» εντός της κυπριακής ΑΟΖ, από τις 19 Νοεμβρίου 2026 έως τις 19 Μαρτίου 2027.

Με αυτόν τον τρόπο, οι δύο χώρες καλύπτουν με τις αντίστοιχες αναγγελίες τους τα τμήματα της διαδρομής του καλωδίου που εμπίπτουν στις περιοχές αρμοδιότητάς τους.

Παράλληλα, ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης είχε τηλεφωνική επικοινωνία με τον Κύπριο ομόλογό του Κωνσταντίνο Κόμπο, στο πλαίσιο του στενού συντονισμού των δύο χωρών.

Το προηγούμενο του 2024 και ο φόβος νέας έντασης

Η νέα τουρκική παρέμβαση επαναφέρει στη μνήμη τα γεγονότα του 2024, όταν η παρουσία τουρκικών πολεμικών πλοίων στην περιοχή της Κάσου είχε οδηγήσει σε σοβαρή ένταση και διακοπή των ερευνητικών εργασιών.

Το ερώτημα πλέον είναι εάν η Άγκυρα θα περιοριστεί στη διπλωματική αμφισβήτηση μέσω ανακοινώσεων και αντι-NAVTEX ή εάν θα επιχειρήσει να μεταφέρει την αντιπαράθεση στο πεδίο, με την παρουσία πολεμικών πλοίων και ενδεχόμενες παρεμβάσεις στις κινήσεις του γαλλικού ερευνητικού.

Ιδιαίτερη σημασία έχει και η γαλλική διάσταση της υπόθεσης. Το «Abeille Marengo» εκτελεί εργασίες για λογαριασμό της γαλλικής εταιρείας NEXANS, η οποία ενεργεί για λογαριασμό του φορέα υλοποίησης του έργου GSI.

Η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου αποτελεί έργο στρατηγικής σημασίας για την Ευρωπαϊκή Ένωση, έχει ενταχθεί στα Έργα Κοινού Ενδιαφέροντος και έχει εξασφαλίσει ευρωπαϊκή χρηματοδότηση ύψους 657 εκατομμυρίων ευρώ.

Ενδεχόμενη παρεμπόδιση των εργασιών θα έφερνε συνεπώς στο προσκήνιο όχι μόνο τις ελληνοτουρκικές διαφορές, αλλά και την ευρωπαϊκή διάσταση ενός έργου που αφορά την ενεργειακή διασύνδεση της Κύπρου με την υπόλοιπη Ευρώπη.

Το κρίσιμο ζήτημα είναι πλέον εάν η Τουρκία θα επιχειρήσει να επιβάλει στην πράξη τις μονομερείς αξιώσεις της. Η έκδοση της αντι-NAVTEX αποτελεί σαφές μήνυμα αμφισβήτησης, όμως οι επόμενες κινήσεις στη θάλασσα θα δείξουν εάν πρόκειται για μια ακόμη διπλωματική πίεση ή για την απαρχή ενός νέου γύρου έντασης στην Ανατολική Μεσόγειο.