Με ιδιαίτερη συμμετοχή και συγκινητική ατμόσφαιρα πραγματοποιήθηκε το βράδυ της Τρίτης 10 Νοεμβρίου 2026, στην Πάτρα, η παρουσίαση του βιβλίου του Παναγιώτη Α. Μπούρδαλα, με τίτλο «Δημιουργίες ζωής στ’ οροπέδιο του Βουραϊκού» (Γ΄ τόμος).
Η εκδήλωση φιλοξενήθηκε στον χώρο Mosaic, στο Μαρκάτο της Πάτρας, όπου συγκεντρώθηκαν άνθρωποι που αγαπούν το βιβλίο, την ιστορική έρευνα και ιδιαίτερα την τοπική μικροϊστορία. Ανάμεσά τους βρέθηκαν παλιοί συνάδελφοι, συγγενείς, φίλοι, άνθρωποι με καταγωγή και δεσμούς με την ορεινή περιοχή των Καλαβρύτων, αλλά και πρόσωπα που συμμετείχαν ενεργά στη συγγραφή και την τεκμηρίωση του έργου.
Όπως αναφέρει ο ίδιος ο συγγραφέας σε ανάρτησή του, η θερμή ανταπόκριση του κοινού και η παρουσία ανθρώπων που εκτιμά και αγαπά έδωσαν ξεχωριστό χαρακτήρα στη βραδιά.
Την παρουσίαση του βιβλίου ανέλαβαν ο Δημήτρης Σκούρας, η Σοφία Αποστολοπούλου και ο Φώτης Δημητρόπουλος, οι οποίοι προσέγγισαν το περιεχόμενο μέσα από τη δική τους αναγνωστική και ερευνητική ματιά, αναδεικνύοντας τον βασικό πυρήνα και τη σημασία του έργου. Οι παρεμβάσεις τους, μαζί με τις τοποθετήσεις και τις ερωτήσεις του κοινού, έδωσαν την ευκαιρία στον Παναγιώτη Μπούρδαλα να προσθέσει επιπλέον στοιχεία και προσωπικές αναφορές γύρω από τη μακρόχρονη ερευνητική του προσπάθεια.
Ένα βιβλίο-κιβωτός για την παραγωγική ιστορία των Καλαβρύτων
Ο Γ΄ τόμος του έργου «Δημιουργίες ζωής στ’ οροπέδιο του Βουραϊκού» αποτελεί μια εκτενή λαογραφική, ιστορική και κοινωνική καταγραφή των τεχνών, των βιοτεχνιών, των οικοτεχνιών και των επαγγελμάτων που αναπτύχθηκαν στο οροπέδιο του Βουραϊκού, με επίκεντρο τα Καλάβρυτα, την Κέρτεζη, το Σκεπαστό, τον Πριόλιθο και τα γύρω χωριά.
Δεν πρόκειται απλώς για μια καταγραφή επαγγελμάτων που χάθηκαν ή μετασχηματίστηκαν με το πέρασμα του χρόνου. Είναι μια ολοκληρωμένη αποτύπωση της παραγωγικής ταυτότητας της περιοχής, μέσα από την εργασία, τη δημιουργία, τη συνεργασία και την καθημερινή ζωή των προηγούμενων γενεών.
Στις σελίδες του βιβλίου αναβιώνει ένας ολόκληρος κόσμος: αλευρόμυλοι, σιδεράδικα, γανωματζίδικα, κεραμιδοκάμινα, ασβεστοκάμινα, ξυλουργεία, σαμαράδικα, τσαγκαράδικα, εργαστήρια ζυμαρικών, παραδοσιακές οικοτεχνίες, τυροκομεία και μελισσοκομικές δραστηριότητες, που αποτέλεσαν σημαντικό μέρος της οικονομικής και κοινωνικής ζωής του τόπου.
Ιδιαίτερη θέση έχουν τα χωριά που αναπτύχθηκαν ως κέντρα τεχνικής και επαγγελματικής δραστηριότητας, με την Κέρτεζη, τα Καλάβρυτα και το Σκεπαστό να ξεχωρίζουν στην παραγωγική ιστορία του οροπεδίου.
Ξεχωριστή αναφορά γίνεται και στις συνέπειες της γερμανικής θηριωδίας του Δεκεμβρίου του 1943, η οποία διέκοψε βίαια όχι μόνο την κοινωνική, αλλά και την τεχνολογική και παραγωγική συνέχεια της περιοχής. Παράλληλα, καταγράφονται οι μεταπολεμικές προσπάθειες ανάπτυξης, οι νέες επιχειρηματικές πρωτοβουλίες και οι αλλαγές που έφερε η σύγχρονη εποχή.
Το έργο εμπλουτίζεται με περισσότερες από 150 φωτογραφίες από προσωπικά αρχεία και οικογενειακές συλλογές, προφορικές μαρτυρίες, παροιμίες, εκατοντάδες παραπομπές και πλήθος τεκμηρίων, στοιχεία που προσδίδουν ιδιαίτερη αξία στην ιστορική και λαογραφική του τεκμηρίωση.
Πρόκειται για μια σημαντική παρακαταθήκη γνώσης, όχι μόνο για τους ερευνητές και τους ιστορικούς, αλλά και για κάθε άνθρωπο που θέλει να γνωρίσει τις ρίζες, την παραγωγική δραστηριότητα και την πολιτιστική κληρονομιά των Καλαβρύτων.
Η επόμενη παρουσίαση στην Αθήνα
Στο τέλος της βραδιάς, ο συγγραφέας υπέγραψε όλα τα διαθέσιμα αντίτυπα του βιβλίου, εκφράζοντας τις ευχαριστίες του προς το βιβλιοπωλείο «Το Δόντι» και τις Εκδόσεις Αρμός για τη στήριξή τους.
Η παρουσίαση στην Πάτρα ήταν η τέταρτη κατά σειρά και, όπως ανακοίνωσε ο Παναγιώτης Μπούρδαλας, επόμενος σταθμός θα είναι το κέντρο της Αθήνας, στις αρχές του νέου έτους.

Το βιβλίο του Παναγιώτη Μπούρδαλα είναι τελικά κάτι περισσότερο από μια ιστορική και λαογραφική έκδοση. Είναι μια κιβωτός μνήμης για το οροπέδιο του Βουραϊκού και τους ανθρώπους του. Μια προσπάθεια να μη χαθούν γνώσεις, επαγγέλματα, ιστορίες και βιώματα που συνθέτουν την ταυτότητα της περιοχής.
Το KalavrytaNews.com συγχαίρει τον Παναγιώτη Μπούρδαλα για τη σημαντική αυτή συγγραφική και ερευνητική προσφορά και εύχεται το έργο του να συνεχίσει το ταξίδι του, φτάνοντας σε όσο το δυνατόν περισσότερους αναγνώστες.

Για το ΚΑΛΑΒΡΥΤΑ-NEWS
Νίκος Κυριαζής