Έξυπνη, θορυβώδης και αεικίνητη. Με το χαρακτηριστικό γαλάζιο στα φτερά της, τη μοναδική μνήμη και τις απίθανες συνήθειες, η κίσσα είναι ένας από τους πιο ξεχωριστούς κατοίκους της καλαβρυτινής φύσης. Ένα αφιέρωμα στον φτερωτό «θαμώνα» των δασών, που γνωρίζει κάθε γωνιά του τόπου και δίνει τη δική του ξεχωριστή πινελιά στο φυσικό τοπίο.
Αν υπάρχει ένα πουλί που μπορείς να αναγνωρίσεις σχεδόν αμέσως μέσα στο δάσος, αυτό είναι η κίσσα. Με το ιδιαίτερο φτέρωμά της, τις γαλάζιες και μαύρες ραβδώσεις στις φτερούγες και τη χαρακτηριστική φωνή της, αποτελεί μια από τις πιο γνώριμες παρουσίες στην ελληνική ύπαιθρο. Στα δάση, στα χωράφια, στους κήπους και στα ορεινά τοπία των Καλαβρύτων, η παρουσία της είναι σχεδόν καθημερινή, χειμώνα και καλοκαίρι.Ανήκει στην οικογένεια των Κορακοειδών, την ίδια οικογένεια με τα κοράκια και τις καρακάξες, και ξεχωρίζει όχι μόνο για την εμφάνισή της, αλλά και για την εξυπνάδα, την προσαρμοστικότητα και τις εντυπωσιακές ικανότητές της.
Ένα πουλί με ξεχωριστή εμφάνιση
Η κίσσα (Garrulus glandarius) είναι μεσαίου μεγέθους πτηνό, με μήκος περίπου 34 εκατοστά. Το σώμα της έχει καστανορόδινο χρωματισμό, ο λαιμός και το υπογάστριο είναι πιο ανοιχτόχρωμα, ενώ στο κεφάλι διακρίνονται χαρακτηριστικές μαύρες ραβδώσεις. Το πιο εντυπωσιακό χαρακτηριστικό της είναι, αναμφίβολα, η γαλάζια περιοχή στις φτερούγες της, με τις μαύρες και λευκές λεπτομέρειες που δημιουργούν ένα μοναδικό χρωματικό μοτίβο.
Διαθέτει ισχυρό ράμφος, με το οποίο μπορεί να σπάει ακόμη και σκληρούς καρπούς, ενώ η παρουσία της γίνεται συχνά αντιληπτή πριν ακόμη την αντικρίσουμε, χάρη στις δυνατές, χαρακτηριστικές κραυγές της.
Μόνιμη κάτοικος των Καλαβρύτων
Η κίσσα είναι επιδημητικό πουλί, γεγονός που σημαίνει ότι παραμένει στην ίδια ευρύτερη περιοχή καθ' όλη τη διάρκεια του χρόνου. Δεν είναι ένας περαστικός επισκέπτης των βουνών μας. Είναι ένας σταθερός κάτοικος της καλαβρυτινής υπαίθρου, που γνωρίζει καλά τα δάση, τις πλαγιές, τα χωριά, τα περιβόλια και τις καλλιέργειες.
Ξέρει τα κατατόπια γύρω από τους οικισμούς, αναγνωρίζει τα δέντρα και επισκέπτεται συστηματικά τα σημεία όπου βρίσκει τροφή. Ιδιαίτερα την περίοδο της καρποφορίας, το καλοκαίρι και το φθινόπωρο, η δραστηριότητά της γίνεται ακόμη πιο έντονη.
Προς τα τέλη Ιουλίου, τα νεαρά πουλιά, με το φετινό τους φτέρωμα, αρχίζουν να περιφέρονται μαζί με τα μεγαλύτερα. Τις πρωινές και απογευματινές ώρες αναζητούν τροφή, ενώ αργότερα κατεβαίνουν σε νερά και μικρές λιμνούλες για να ξεδιψάσουν, συχνά μαζί με άλλα πουλιά της υπαίθρου.
Τα κεράσια μπορεί να έχουν πλέον τελειώσει, όμως πάντα υπάρχει κάποιο όψιμο δέντρο στα ορεινά. Στη συνέχεια σειρά έχουν τα κορόμηλα, τα πρώιμα αχλάδια, τα μήλα και οι ντομάτες που αρχίζουν να κοκκινίζουν στους κήπους.
Η μεγάλη της αδυναμία, ωστόσο, είναι τα καλαμπόκια. Αν ανακαλύψει μια μικρή καλλιέργεια με γλυκό καλαμπόκι, μπορεί να προκαλέσει σημαντικές ζημιές, αφήνοντας πίσω της ρόκες σχεδόν άδειες από καρπούς!
Πέντε πράγματα που κάνουν την κίσσα ξεχωριστή
1. Διαθέτει εντυπωσιακή μνήμη
Η κίσσα είναι ένα από τα πιο έξυπνα πουλιά της ελληνικής φύσης. Έχει την ικανότητα να συγκεντρώνει μεγάλες ποσότητες τροφής και να τις κρύβει σε διάφορα σημεία, ώστε να τις αναζητήσει όταν οι συνθήκες γίνουν δυσκολότερες.
Μπορεί να αποθηκεύσει χιλιάδες βελανίδια και άλλους καρπούς, θυμούμενη σε μεγάλο βαθμό τις θέσεις όπου τους έκρυψε, ακόμη κι όταν έχουν περάσει μήνες ή έχουν καλυφθεί από φύλλα και χιόνι.
2. Είναι εξαιρετικά έξυπνη και προνοητική
Δεν περιορίζεται στην απλή αναζήτηση τροφής. Παρατηρεί το περιβάλλον της και αντιλαμβάνεται πότε κάποιος την παρακολουθεί. Μπορεί μάλιστα να αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο κρύβει τους καρπούς της, επιλέγοντας πιο ασφαλή και λιγότερο θορυβώδη σημεία.
Η εξυπνάδα της φαίνεται και στη συμπεριφορά της απέναντι στο ταίρι της. Έρευνες έχουν δείξει ότι τα αρσενικά μπορούν να προσαρμόζουν την προσφορά τροφής στις προτιμήσεις των θηλυκών κατά την περίοδο αναπαραγωγής.
3. Χρησιμοποιεί τα μυρμήγκια για την περιποίησή της
Μια από τις πιο παράξενες συνήθειές της είναι το λεγόμενο anting. Η κίσσα πλησιάζει φωλιές μυρμηγκιών, ανοίγει τις φτερούγες της και επιτρέπει στα έντομα να κινηθούν πάνω στο σώμα και στο φτέρωμά της.
Τα μυρμήγκια εκκρίνουν μυρμηκικό οξύ, το οποίο θεωρείται ότι συμβάλλει στην απομάκρυνση παρασίτων και στην περιποίηση των φτερών της. Μια πραγματικά εντυπωσιακή συμπεριφορά που αποκαλύπτει ακόμη μία πτυχή της προσαρμοστικότητάς της.
4. Είναι εξαιρετική μίμος ήχων
Η επιστημονική ονομασία του γένους της, Garrulus, προέρχεται από λατινική λέξη που σημαίνει φλύαρος. Και όχι άδικα!
Η κίσσα διαθέτει πλούσιο φωνητικό ρεπερτόριο και μπορεί να μιμηθεί ήχους άλλων πουλιών, ζώων, ακόμη και ορισμένους ανθρώπινους ήχους. Στο φυσικό περιβάλλον χρησιμοποιεί διαφορετικές φωνές για επικοινωνία και προειδοποίηση, ενώ οι δυνατές κραυγές της μπορούν να κινητοποιήσουν και άλλα ζώα όταν αντιληφθεί κάποιον κίνδυνο.
5. Συμβάλλει στην αναγέννηση των δασών
Ίσως η σημαντικότερη προσφορά της στη φύση να είναι κάτι που κάνει σχεδόν καθημερινά: θάβει βελανίδια και άλλους καρπούς για μελλοντική κατανάλωση.
Πολλούς από αυτούς δεν θα τους αναζητήσει ποτέ. Έτσι, ορισμένοι παραμένουν στο έδαφος και, όταν οι συνθήκες είναι κατάλληλες, μπορούν να βλαστήσουν και να δώσουν νέα δέντρα.
Με αυτόν τον τρόπο, η κίσσα γίνεται ένας μικρός αλλά πολύτιμος σύμμαχος του δάσους, συμβάλλοντας στη φυσική αναγέννηση των δασικών οικοσυστημάτων.
Θορυβώδης, αεικίνητη, αλλά πάντα ξεχωριστή…
Η κίσσα τρώει σχεδόν τα πάντα. Από καρπούς, βελανίδια και φρούτα μέχρι έντομα, ακρίδες και μικρά ζώα. Κινείται διαρκώς από δέντρο σε δέντρο, συνήθως σε μικρές ομάδες, και δύσκολα θα περάσει απαρατήρητη από κάποιον που περπατά στο δάσος.
Υπάρχει, μάλιστα, και η γνωστή ιστορία που τη θέλει να έλκεται από τα γυαλιστερά αντικείμενα. Μικρά κομμάτια γυαλιού, πετρούλες, νομίσματα και άλλα αντικείμενα έχουν συνδεθεί με τη φήμη της ως «κλέφτρας» της φύσης. Ωστόσο, η αντίληψη ότι οι κίσσες έχουν ιδιαίτερη αδυναμία στα λαμπερά αντικείμενα δεν έχει επιβεβαιωθεί επιστημονικά ως γενικευμένη συμπεριφορά του είδους.
Στα Καλάβρυτα, το χαρακτηριστικό κρώξιμό της αποτελεί μέρος της καθημερινής ηχητικής εικόνας της υπαίθρου. Ακούγεται στις πλαγιές του Χελμού και του Ερύμανθου, στα δάση, κοντά στα χωριά και στα χωράφια, εκεί όπου η ανθρώπινη δραστηριότητα συναντά τον φυσικό κόσμο.
Μπορεί να την προσπερνάμε βιαστικά, να ακούμε τη φωνή της χωρίς να σηκώνουμε το βλέμμα ή να τη θεωρούμε απλώς ένα ακόμη συνηθισμένο πουλί του βουνού.
Όμως η κίσσα είναι πολλά περισσότερα. Είναι ένα πανέξυπνο, προνοητικό και ιδιαίτερα προσαρμοστικό πλάσμα, ένας μικρός πρωταγωνιστής της βιοποικιλότητας που συμβάλλει καθημερινά στη ζωή του δάσους.
Και τελικά, μέσα στο μεγαλείο της καλαβρυτινής φύσης, δεν κλέβει μόνο καρπούς… Κλέβει και την παράσταση!
.jpg)

Σχόλια