Μια ημέρα αφιερωμένη στην εκπαίδευση, τη διατήρηση και την ενημέρωση του κοινού

13 Σεπτεμβρίου εορτάζεται για πρώτη φορά η Παγκόσμια Ημέρα Σπηλαίων & Καρστ, η οποία έχει αναγνωριστεί από την UNESCO. Πρόκειται για ένα σημαντικό γεγονός, το οποίο αναδεικνύει και προωθεί έναν πολύτιμο και ταυτόχρονα ιδιαίτερο τύπο οικοσυστήματος του πλανήτη μας, αυτόν των καρστικών περιοχών.
Ο όρος καρστ αποτελεί τοπωνύμιο μιας γεωγραφικής περιοχής μεταξύ Σλοβενίας και Ιταλίας, όπου πρωτομελετήθηκαν συστηματικά οι γεωμορφές των ασβεστολιθικών περιοχών και ονομάστηκαν καρστικές. Γνωστές καρστικές μορφές αποτελούν τα σπήλαια.
Η χώρα μας εμφανίζει επιφανειακή ανάπτυξη ασβεστολιθικών πετρωμάτων σε ποσοστό περίπου 40%. Τα ελληνικά βουνά είναι σε μεγάλο βαθμό ασβεστολιθικά και φιλοξενούν τόσο επιφανειακές καρστικές μορφές όσο και υπόγειες, όπως τα σπήλαια.
Οι καρστικές περιοχές αποτελούν ιδιαίτερα οικοσυστήματα, φιλοξενώντας πλούσια βιοποικιλότητα. Παρέχουν πόσιμο νερό περίπου στο 20% του παγκόσμιου πληθυσμού, ενώ στην Ελλάδα και γενικότερα στη Βαλκανική Χερσόνησο, καλλιεργούμενες εκτάσεις με μεγάλη γεωργική απόδοση εντοπίζονται σε καρστικές λεκάνες, όπως η λεκάνη της Κωπαΐδας.
Παράλληλα, οι υπόγειες καρστικές μορφές, όπως τα σπήλαια, αποτελούν σημαντικά ενδιαιτήματα, φιλοξενώντας μορφές ζωής τόσο της σημερινής εποχής όσο και παλαιότερων γεωλογικών περιόδων, υπό τη μορφή απολιθωμάτων.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το Σπήλαιο των Λιμνών, το οποίο αποτελεί ενδιαίτημα για δεκάδες χιλιάδες νυχτερίδες του είδους Miniopterus schreibersi.
Επιπρόσθετα, τα σπήλαια διατηρούν πολύτιμα παλαιοκλιματικά αρχεία μέσα στα σπηλαιοθέματά τους, όπως οι σταλαγμίτες και οι σταλακτίτες. Τα αρχεία αυτά περιλαμβάνουν στοιχεία για την εξέλιξη του κλίματος της Γης και πληροφορίες που μπορούν να συμβάλουν στη μελλοντική πρόβλεψη του κλίματος.
Σημαντική είναι επίσης η προϊστορική ανθρώπινη παρουσία μέσα στα σπήλαια.
Γενικότερα, οι καρστικές περιοχές αντιπροσωπεύουν περίπου 15-25% όλων των αναγνωρισμένων περιοχών από την UNESCO, όπως τα Παγκόσμια Γεωπάρκα, τα Αποθέματα Βιόσφαιρας και τα δίκτυα Παγκόσμιας Κληρονομιάς, ενώ τυγχάνουν περιορισμένης νομικής αναγνώρισης και προστασίας.
Ένα τόσο σημαντικό οικοσύστημα οφείλουμε όλοι μας να το σεβαστούμε και να το προστατεύσουμε.