Καλάβρυτα: Ημέρα μνήμης και τιμής στην Καλαβρυτινή Μάνα

Κοινή χρήση

Σε κλίμα ιδιαίτερης κατάνυξης τελέστηκε το πρωί της Παρασκευής 14 Αυγούστου 2026, στον Ιερό Ναό Αγίου Νεκταρίου Καλαβρύτων, το καθιερωμένο ετήσιο Ιερό Μνημόσυνο της «Καλαβρυτινής Μάνας», προς τιμήν των ηρωικών γυναικών που, μετά το Καλαβρυτινό Ολοκαύτωμα της 13ης Δεκεμβρίου 1943, κράτησαν όρθιες τις οικογένειές τους και συνέβαλαν αποφασιστικά στην αναγέννηση της μαρτυρικής πόλης.
Το Μνημόσυνο, το οποίο διοργανώνεται κάθε χρόνο από την Ένωση Καλαβρυτινών Αθήνας, αποτελεί έναν θεσμό μνήμης και τιμής που συμπληρώνει φέτος 41 χρόνια από την καθιέρωσή του. Πραγματοποιείται σε συνεργασία με τον Δήμο Καλαβρύτων, την τότε Ένωση Καλαβρυτινών Πάτρας, το Δημοτικό Μουσείο Καλαβρυτινού Ολοκαυτώματος και την Ένωση Θυμάτων Καλαβρυτινού Ολοκαυτώματος.
Αρχιερατικό Συλλείτουργο και απονομή οφικκίου
Της τελετής προηγήθηκε Αρχιερατικό Συλλείτουργο, προεξάρχοντος του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Πτολεμαΐδος κ. Μακαρίου, εκ του Πατριαρχείου Ιεροσολύμων, και συλλειτουργούντος του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Καλαβρύτων και Αιγιαλείας κ. Ιερωνύμου.
Μετά το πέρας της Θείας Λειτουργίας, κατόπιν προτροπής του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου κ. Ιερωνύμου, πραγματοποιήθηκε από τον Μητροπολίτη Πτολεμαΐδος κ. Μακάριο η απονομή του οφικκίου της Πνευματικής Πατρότητος στον Αιδεσιμολογιώτατο Πρωτοπρεσβύτερο π. Δημήτριο Τζελέπη.
Στη συνέχεια τελέστηκε το Ιερό Μνημόσυνο της «Καλαβρυτινής Μάνας», μέσα σε κλίμα συγκίνησης και βαθιάς ιστορικής μνήμης.
Η «Καλαβρυτινή Μάνα» – σύμβολο δύναμης και αγώνα
Οι Καλαβρυτινές Μανάδες, οι γυναίκες του Δεκέμβρη του ’43, υπήρξαν οι αθέλητες πρωταγωνίστριες μιας από τις πιο τραγικές σελίδες της νεότερης ελληνικής ιστορίας.
Μετά την εκτέλεση των ανδρών και των αγοριών των Καλαβρύτων από τα γερμανικά στρατεύματα Κατοχής, ήταν εκείνες που έμειναν πίσω για να μεγαλώσουν τα παιδιά τους, να κρατήσουν ζωντανές τις οικογένειές τους και να δώσουν τη δύσκολη μάχη της επιβίωσης.
Έγιναν έτσι αιώνια σύμβολα αντοχής, προσφοράς, αλτρουισμού και αξιοπρέπειας, αφήνοντας στις επόμενες γενιές μια ανεκτίμητη παρακαταθήκη.
Η Βάλια Κωνσταντοπούλου και η οικογενειακή μνήμη
Ομιλήτρια του φετινού Μνημοσύνου ήταν η κ. Βασιλική – Μαρία (Βάλια) Κωνσταντοπούλου, καθηγήτρια φιλόλογος, με πολυετή και σημαντική προσφορά στον χώρο της εκπαίδευσης.
Η κ. Κωνσταντοπούλου, κόρη των αείμνηστων Παναγιώτας (Γιώτας) Κολλιοπούλου και Δημητρίου Κωνσταντόπουλου, μετέφερε μέσα από τον λόγο της όχι μόνο την ιστορική διάσταση της «Καλαβρυτινής Μάνας», αλλά και τη μνήμη μιας οικογένειας που πλήρωσε βαρύ τίμημα στο Ολοκαύτωμα.
Ο 51 ετών παππούς της, Κωνσταντίνος Κολλιόπουλος του Νικολάου, και οι δύο θείοι της, ο 19χρονος Σπήλιος και ο 16χρονος Παναγιώτης (Τάκης), εκτελέστηκαν στη Ράχη του Καπή στις 13 Δεκεμβρίου 1943.
Η γιαγιά της, Ελένη Κολλιοπούλου, το γένος Λερούνη, την ώρα του μακελειού βρισκόταν έγκλειστη στο Δημοτικό Σχολείο μαζί με τα τέσσερα μικρότερα παιδιά της, τον γιο της Γιάννη και τις τρεις κόρες της, Παναγιώτα (Γιώτα), Μελπομένη και Μαρίκα.
Η Γιώτα Κολλιοπούλου – Κωνσταντοπούλου και η ιστορική παρακαταθήκη
Ξεχωριστή θέση στην ιστορία της μνήμης του Καλαβρυτινού Ολοκαυτώματος έχει η μητέρα της ομιλήτριας, Γιώτα Κολλιοπούλου – Κωνσταντοπούλου, η οποία αφιέρωσε τη ζωή της στη διάσωση, καταγραφή και διατήρηση της ιστορικής μνήμης.
Με ακούραστη προσπάθεια και συγκινητική αφοσίωση συνέβαλε στην καταγραφή των αυθεντικών βιωματικών αφηγήσεων των Καλαβρυτινών γυναικών, διασώζοντας πολύτιμες μαρτυρίες για τις επόμενες γενιές.
Τα παιδιά της, Βάλια και Γιώργος, αποτελούν άξιους συνεχιστές του έργου της, με σεβασμό στην πολύτιμη παρακαταθήκη που τους άφησε.
Η Ένωση Καλαβρυτινών Αθήνας κρατά ζωντανό τον θεσμό
Η Ένωση Καλαβρυτινών Αθήνας, που έχει την ευθύνη της διοργάνωσης του Μνημοσύνου κάθε χρόνο, συνεχίζει επί 41 χρόνια να κρατά ζωντανή αυτή τη σημαντική ημέρα μνήμης.
Την ομιλήτρια προλόγισε η Πρόεδρος της Ένωσης Καλαβρυτινών Αθήνας, κ. Ελένη Χάμψα, η οποία αναφέρθηκε στη σημασία του θεσμού και στην ανάγκη η μνήμη των Καλαβρυτινών Μανάδων να παραμένει ζωντανή και να μεταφέρεται στις νεότερες γενιές.
Παρουσία του Δήμου, των Αρχών και των φορέων των Καλαβρύτων
Στην τελετή έδωσαν το «παρών» εκπρόσωποι της τοπικής αυτοδιοίκησης, των Σωμάτων Ασφαλείας, φορέων και συλλόγων, καθώς και πολλοί Καλαβρυτινοί.
Μεταξύ άλλων παρέστησαν ο Δήμαρχος Καλαβρύτων Θανάσης Παπαδόπουλος, ο Αντιδήμαρχος Πολιτισμού Τάκης Βαρβιτσιώτης, ο Διοικητής του Α.Τ. Καλαβρύτων Βασίλης Σταθούλιας, ο Διοικητής της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας Καλαβρύτων Παναγιώτης Μιχαλόπουλος, ο Πρόεδρος της Ένωσης Θυμάτων Καλαβρυτινού Ολοκαυτώματος Φάνης Παπαγεωργίου, καθώς και ο πρώην Βουλευτής Δημήτρης Κατσικόπουλος.
Το «παρών» έδωσαν επίσης πολλοί Καλαβρυτινοί, εκπρόσωποι συλλόγων, φορέων και οργανώσεων, επιβεβαιώνοντας ότι η μνήμη της «Καλαβρυτινής Μάνας» παραμένει ζωντανή και βαθιά ριζωμένη στην κοινωνία των Καλαβρύτων.
Μνήμη που δεν σβήνει
Σαράντα ένα χρόνια μετά την καθιέρωση του Μνημοσύνου και ογδόντα τρία χρόνια από το Καλαβρυτινό Ολοκαύτωμα, οι Καλαβρυτινές Μάνες εξακολουθούν να αποτελούν σύμβολο μιας ολόκληρης πόλης.
Γυναίκες που μέσα από την απόλυτη απώλεια βρήκαν τη δύναμη να συνεχίσουν. Που μεγάλωσαν παιδιά χωρίς πατέρα, που πάλεψαν με τη φτώχεια, τον πόνο και τη σκληρή πραγματικότητα της μεταπολεμικής ζωής και που, τελικά, συνέβαλαν στο να ξανασταθούν τα Καλάβρυτα στα πόδια τους.
Η «Καλαβρυτινή Μάνα» δεν είναι μόνο μια ανάμνηση.
Είναι η ζωντανή εικόνα της δύναμης μιας γυναίκας που, όταν όλα γύρω της είχαν χαθεί, στάθηκε όρθια και κράτησε όρθια μια ολόκληρη γενιά.
Και κάθε χρόνο, στα Καλάβρυτα, η πόλη σκύβει με σεβασμό μπροστά στη μνήμη τους και επαναλαμβάνει το ίδιο διαχρονικό χρέος:
Να μην ξεχάσουμε ποτέ.