Φίλια: Πέντε χρόνια δράσης που άλλαξαν την εικόνα του χωριού – «Δεν περιμένουμε, παίρνουμε την τύχη μας στα χέρια μας»

Ο απολογισμός του Συλλόγου Φιλίων αποτυπώνει μια προσπάθεια που ξεπέρασε τα όρια ενός πολιτιστικού συλλόγου και άφησε απτό αποτύπωμα στο χωριό

γράφει ο Νίκος Κυριαζής

Υπάρχουν χωριά που περιμένουν. Και υπάρχουν χωριά που αποφασίζουν να δράσουν. Τα Φίλια ανήκουν πλέον στη δεύτερη κατηγορία.
Πέντε χρόνια πριν, μια ομάδα ανθρώπων αποφάσισε να μην αποδεχθεί ως «κανονικότητα» την εικόνα εγκατάλειψης που για χρόνια χαρακτήριζε το χωριό. Προβλήματα που συσσωρεύονταν επί δεκαετίες – από την υδροδότηση και το οδικό δίκτυο μέχρι την πυροπροστασία, τις υποδομές και την απουσία οργανωμένων παρεμβάσεων – έγιναν η αφορμή για μια διαφορετική αντίληψη συλλογικής δράσης.
Ο Σύλλογος Φιλίων δεν επέλεξε να περιμένει. Επέλεξε να σηκώσει τα μανίκια.
Και σήμερα, πέντε χρόνια μετά, ο απολογισμός είναι εντυπωσιακός: δεκάδες έργα και παρεμβάσεις σε ολόκληρο το χωριό, στους οικισμούς, στο σχολείο, στους αθλητικούς χώρους, στο οδικό δίκτυο και στην πυροπροστασία, αλλά και μια σειρά πολιτιστικών δράσεων που έδωσαν ζωή στον τόπο.
Ο πρόεδρος του Συλλόγου, Γιώργος Καλογερόπουλος, μιλώντας για την πενταετή αυτή διαδρομή, περιγράφει μια προσπάθεια που ξεκίνησε αυθόρμητα, αλλά στην πορεία απέκτησε συγκεκριμένο στόχο:
Να μη μένουν τα προβλήματα μόνο στα λόγια. Να μετατρέπονται οι ανάγκες σε έργα. Από την εγκατάλειψη στην αλλαγή
Η αφετηρία ήταν δύσκολη.
Η εικόνα ενός χωριού με προβλήματα στην υδροδότηση, δρόμους που χρειάζονταν παρεμβάσεις, ελλείψεις σε υποδομές, περιορισμένες δράσεις και σοβαρές ανάγκες πυροπροστασίας δεν μπορούσε πλέον να αντιμετωπίζεται ως κάτι αναπόφευκτο.
Ιδιαίτερα μετά τη διοικητική συνένωση των Δήμων, όπως σημειώνει ο κ. Καλογερόπουλος, έγινε ακόμη πιο έντονη η ανάγκη να ενεργοποιηθούν οι ίδιοι οι κάτοικοι των μικρών χωριών.
Και κάπου εκεί γεννήθηκε η βασική φιλοσοφία της προσπάθειας:
Αν δεν κινηθούμε εμείς, πολλά από όσα χρειάζεται το χωριό μπορεί να περιμένουν για χρόνια.
Δεν ήταν εύκολη επιλογή. Ήταν όμως, όπως αποδείχθηκε, αποτελεσματική.
Ένας Σύλλογος που επέλεξε τα έργα αντί για τα λόγια
Ο απολογισμός των πέντε ετών δεν είναι ένας απλός κατάλογος δράσεων.
Είναι ουσιαστικά ένας χάρτης αλλαγής της εικόνας των Φιλίων.
Έγιναν εκτεταμένες τσιμεντοστρώσεις δρόμων μέσα στο χωριό, αλλά και στους οικισμούς Αγίους Θεοδώρους και Ζευγολατιό.
Στο σχολείο δημιουργήθηκε παιδική χαρά, κατασκευάστηκε πέτρινη μάντρα, έγιναν παρεμβάσεις στις εισόδους και ανακαινίστηκαν οι πόρτες.
Στο γήπεδο μπάσκετ εγκαταστάθηκε φωτισμός, έγιναν εργασίες στις πέτρινες μάντρες αντιστήριξης, βάφτηκε ο αγωνιστικός χώρος και πραγματοποιήθηκε δενδροφύτευση.
Ανακαινίστηκαν οι χώροι του κοινοτικού γραφείου και του Συλλόγου, διανοίχθηκε αγροτικός δρόμος προς το Μοναστήρι του Αγίου Αθανασίου, ενώ βελτιώθηκε η πρόσβαση προς την πηγή «Σπέζη».
Παράλληλα, τοποθετήθηκαν παγκάκια, φωτισμός με ηλιακά πάνελ σε σκοτεινά σημεία, πινακίδες σήμανσης και πινακίδες περιορισμού ταχύτητας.
Η εκκλησία του χωριού φωτίστηκε, ενώ ιδιαίτερη φροντίδα δόθηκε και σε σημεία που για χρόνια παρέμεναν χωρίς την απαραίτητη ασφάλεια.
Από σκουπιδότοπος έγινε πλατεία
Ίσως μία από τις πλέον χαρακτηριστικές παρεμβάσεις είναι αυτή στην «Καρυά του Λάκη».
Ένας πρώην σκουπιδότοπος μεταμορφώθηκε σε έναν διαφορετικό χώρο για το χωριό, με πέτρινες μάντρες, τοίχο αντιστήριξης και μεταλλική περίφραξη.
Ένα σημείο που κάποτε αποτελούσε εικόνα εγκατάλειψης απέκτησε ξανά χρήση και αισθητική.
Ανάλογη παρέμβαση έγινε και στο αλώνι «Ράχη της Φίλιας», ενώ δημιουργήθηκαν οι προϋποθέσεις για γήπεδο ποδοσφαίρου 5x5, με καθαρισμό, οριοθέτηση και τοποθέτηση τερμάτων.
Η πυροπροστασία μπήκε στην πρώτη γραμμή
Σε μια περιοχή όπου η εγκατάλειψη των καλλιεργούμενων εκτάσεων έχει αυξήσει σημαντικά την επικινδυνότητα τους θερινούς μήνες, ο Σύλλογος έδωσε ιδιαίτερο βάρος στην πυροπροστασία.
Τοποθετήθηκαν πυροσβεστικοί κρουνοί στο χωριό και στους οικισμούς, δωρίστηκαν πυροσβεστήρες σε Μοναστήρι και εκκλησία, ενώ στην περιοχή του Άη-Γιώργη τοποθετήθηκε δεξαμενή πυρόσβεσης χωρητικότητας 10 τόνων.
Για τον Σύλλογο, η πυροπροστασία δεν αποτελεί μια περιστασιακή δράση.
Αποτελεί πλέον βασική προτεραιότητα για την επιβίωση και την ασφάλεια του χωριού.
Και πολιτισμός, αλλά όχι μόνο πολιτισμός
Τα Φίλια δεν έμειναν μόνο στα έργα. Το κινητό πλανητάριο, η παιδική παράσταση Αριστοφάνη, οι παραστάσεις θεάτρου σκιών, το εργαστήρι για παιδιά, η παράσταση κλόουν και η έκθεση φωτογραφίας με εικόνες του χωριού από drone δημιούργησαν ένα διαφορετικό πολιτιστικό αποτύπωμα.
Ακόμη και η λαχειοφόρος ενίσχυσης, με περισσότερα από 100 δώρα, αποτέλεσε έναν τρόπο ενεργοποίησης και συμμετοχής.
Όμως ο Σύλλογος θέλει να ξεκαθαρίσει κάτι:
Ο στόχος δεν ήταν να γίνει απλώς ένας ακόμη πολιτιστικός σύλλογος.
Η λογική ήταν διαφορετική.
Τα έργα και οι πραγματικές ανάγκες του χωριού τέθηκαν πάνω από την εύκολη λύση μιας εκδήλωσης κάθε καλοκαίρι.
Το μεγάλο αγκάθι παραμένει η υδροδότηση
Παρά όσα έγιναν, υπάρχουν προβλήματα που δεν μπορούν να λυθούν μόνο με εθελοντική δράση. Και πρώτο από αυτά είναι η υδροδότηση.
Ο Γιώργος Καλογερόπουλος αναφέρει ότι το ζήτημα τέθηκε επανειλημμένα στη Δημοτική Αρχή, μαζί με συγκεκριμένες προτάσεις, χωρίς μέχρι σήμερα να έχει δοθεί η οριστική λύση που θα έδινε τέλος σε ένα πρόβλημα που ταλαιπωρεί διαχρονικά τους κατοίκους.
Σε συγκεκριμένες περιπτώσεις, πάντως, υπήρξε συνδρομή από Αντιδημάρχους της Κλειτορίας, κυρίως με την εξασφάλιση υλικών για την ολοκλήρωση έργων.
Μια βοήθεια που, όπως επισημαίνει ο πρόεδρος, επέτρεψε στον Σύλλογο να διαθέσει τους δικούς του πόρους σε άλλες ανάγκες.
«Δεν μπορούμε να περιμένουμε τα πάντα από τον Δήμο»
Πίσω από τον απολογισμό των Φιλίων υπάρχει και ένα ευρύτερο μήνυμα.
Σε έναν μεγάλο γεωγραφικά Δήμο, με δεκάδες ορεινά χωριά και έναν πληθυσμό που μειώνεται και γηράσκει, οι ανάγκες είναι τεράστιες.
Και είναι πρακτικά αδύνατο να αντιμετωπιστούν όλες αποκλειστικά από την τοπική αυτοδιοίκηση.
Αυτό δεν σημαίνει ότι οι ευθύνες της Πολιτείας και της Αυτοδιοίκησης εξαφανίζονται.
Σημαίνει όμως ότι οι ίδιοι οι κάτοικοι μπορούν και πρέπει να διεκδικούν, να οργανώνονται και να παρεμβαίνουν.
Αυτό ακριβώς προσπάθησαν να αποδείξουν τα Φίλια.
«Μια χούφτα άνθρωποι δεν μπορούν να τα κάνουν όλα»
Εδώ βρίσκεται και το μεγάλο παράπονο του Συλλόγου.
Η προσπάθεια χρειάζεται περισσότερους ανθρώπους.
Ο Γιώργος Καλογερόπουλος υπογραμμίζει ότι η πενταετία απέδειξε τι μπορεί να πετύχει μια μικρή ομάδα όταν υπάρχει διάθεση, όραμα και μεράκι.
Αλλά ταυτόχρονα απέδειξε και κάτι άλλο:
Μια χούφτα άνθρωποι δεν μπορούν να σηκώσουν μόνοι τους στις πλάτες τους ένα ολόκληρο χωριό.
Η συνέχεια απαιτεί μεγαλύτερη συμμετοχή των Φιλαίων, μεγαλύτερη οικονομική και πρακτική στήριξη και κυρίως κοινή αντίληψη για τις ανάγκες και τις προτεραιότητες.
Πέντε χρόνια μετά, τα Φίλια είναι διαφορετικά
Ίσως το σημαντικότερο στοιχείο αυτού του απολογισμού είναι ότι η αλλαγή πλέον έχει γίνει μέρος της καθημερινότητας.
Ένα φωτισμένο σημείο, ένας καθαρός χώρος, ένας δρόμος που τσιμεντοστρώθηκε, ένα γήπεδο που απέκτησε φωτισμό, μια παιδική χαρά, μια δεξαμενή πυρόσβεσης, μια πλατεία στη θέση ενός σκουπιδότοπου.
Σήμερα μπορεί να μοιάζουν αυτονόητα.
Δεν ήταν. Κάποτε έλειπαν.
Και χρειάστηκε κάποιος να αποφασίσει ότι δεν θα περιμένει.
Αυτός είναι, τελικά, ο πραγματικός απολογισμός της πενταετίας στα Φίλια.
Όχι μόνο πόσα έργα έγιναν.
Αλλά ότι αποδείχθηκε στην πράξη πως ένα μικρό χωριό μπορεί να αλλάξει όταν οι άνθρωποί του αποφασίσουν να μη συμβιβαστούν με την εγκατάλειψη.
«Έχουμε όραμα και μεράκι. Και θα συνεχίσουμε»
Ο Σύλλογος δηλώνει αποφασισμένος να συνεχίσει.
Με τις ίδιες προτεραιότητες: έργα, υποδομές, πυροπροστασία, δρόμοι, υδροδότηση, καθαριότητα και παρεμβάσεις που βελτιώνουν την καθημερινότητα.
Το μήνυμα του Γιώργου Καλογερόπουλου είναι ξεκάθαρο:
«Έχουμε όραμα και μεράκι. Και θα συνεχίσουμε. Μόνοι μας όμως δεν μπορούμε».
Και ίσως αυτή να είναι η ουσία της προσπάθειας των τελευταίων πέντε ετών.
Το χωριό δεν χρειάζεται μόνο ανθρώπους που το αγαπούν.
Χρειάζεται ανθρώπους που μετατρέπουν την αγάπη σε πράξη.
Τα Φίλια έδειξαν ότι αυτό μπορεί να γίνει.
Τώρα, το μεγάλο στοίχημα είναι να συνεχιστεί.
Γιατί, όπως χαρακτηριστικά σημειώνει ο πρόεδρος του Συλλόγου, το χωριό δεν αντέχει άλλη αδιαφορία και εγκατάλειψη.
Και η αγάπη για έναν τόπο δεν αποδεικνύεται μόνο με λόγια, αναμνήσεις και επισκέψεις.
Αποδεικνύεται με έργα.