Καλάβρυτα: Η σπουδαία παρακαταθήκη του Κώστα Κουτσουρή φωτίστηκε σε μια εκδήλωση υψηλού επιπέδου

Γράφει ο Δημοσιογράφος Νίκος Κυριαζής

Μια βραδιά μνήμης, γνώσης και συγκίνησης αφιερωμένη σε έναν από τους σημαντικότερους Έλληνες ζωγράφους και συντηρητές έργων τέχνης, τον Καλαβρυτινό Κώστα Κουτσουρή, πραγματοποιήθηκε το βράδυ του Σαββάτου στην Πλατεία Χελμού. Η εκδήλωση, που διοργάνωσαν ο Όμιλος ΦΙΛΟΙ των ΚΑΛΑΒΡΥΤΩΝ (ΦΙΛΟΙ.ΚΑ.) σε συνεργασία με τον Δήμο Καλαβρύτων, ανέδειξε το σπάνιο εύρος της προσωπικότητας και της προσφοράς ενός ανθρώπου που τίμησε την Ελλάδα με το έργο, την επιστημονική του κατάρτιση, τη συμμετοχή του στην Εθνική Αντίσταση και το ήθος του.
Η εκδήλωση με τίτλο «Κώστας Κουτσουρής: Ο καλλιτέχνης, ο αντιστασιακός, ο άνθρωπος» δεν αποτέλεσε απλώς ένα ιστορικό αφιέρωμα. Ήταν μια ουσιαστική αποκάλυψη για πολλούς από τους παρευρισκόμενους, οι οποίοι γνώρισαν ίσως για πρώτη φορά το πραγματικό μέγεθος της προσφοράς ενός ανθρώπου που συγκαταλέγεται στις κορυφαίες μορφές της ελληνικής τέχνης και της συντήρησης έργων πολιτιστικής κληρονομιάς.
Τον συντονισμό είχε η αρχαιολόγος και ιστορικός τέχνης Ευγενία Ίσκου, ενώ μέσα από τεκμηριωμένες εισηγήσεις παρουσιάστηκαν όλες οι πτυχές της ζωής και της δράσης του τιμώμενου.
Η Διευθύντρια του Μεταβυζαντινού Μουσείου Ζακύνθου Δήμητρα Νικολιά αναφέρθηκε στην καθοριστική συμβολή του Κώστα Κουτσουρή στη διάσωση των ανεκτίμητων θησαυρών της Ζακύνθου μετά τους καταστροφικούς σεισμούς του 1953. Ο καθηγητής Ιστορίας της Τέχνης του ΕΚΠΑ Δημήτρης Παυλόπουλος ανέδειξε τη μεγάλη του αξία ως ζωγράφου και ως πρωτοπόρου συντηρητή έργων τέχνης, ενώ ο ιστορικός ερευνητής Φίλιππος Σαρδελιάνος παρουσίασε την άγνωστη στους περισσότερους αντιστασιακή του δράση ως ο θρυλικός «Καπετάν Κωστάκης» στην περιοχή της Αιγιαλείας. Με ιδιαίτερη συγκίνηση μίλησε και ο λαϊκός ζωγράφος Μιχάλης Γλαράκης, περιγράφοντας τον άνθρωπο και τον δάσκαλο που τον ενέπνευσε.

Την εκδήλωση χαιρέτισε ο Δήμαρχος Καλαβρύτων Θανάσης Παπαδόπουλος, ο οποίος στάθηκε στην τεράστια προσφορά του Κώστα Κουτσουρή προς την τέχνη, τον πολιτισμό και την πατρίδα, τονίζοντας ότι αποτελεί μία από τις σημαντικότερες προσωπικότητες που ανέδειξαν τα Καλάβρυτα. Υπογράμμισε ότι η διατήρηση της ιστορικής μνήμης και η ανάδειξη ανθρώπων που τίμησαν τον τόπο τους αποτελεί ευθύνη όλων, ώστε οι νεότερες γενιές να γνωρίζουν τα πρότυπα που ανέδειξε η καλαβρυτινή γη.
Ιδιαίτερη συγκίνηση προκάλεσε η παρουσίαση ενός εκ των υιών του αλλά και η παρουσίαση ανέκδοτου φωτογραφικού υλικού από τη ζωή του Κώστα Κουτσουρή. Φωτογραφίες από τα νεανικά του χρόνια, την καλλιτεχνική του πορεία, την περίοδο της Εθνικής Αντίστασης και την πολυετή προσφορά του στη συντήρηση έργων τέχνης παρουσιάστηκαν για πρώτη φορά στο κοινό, φωτίζοντας άγνωστες στιγμές της ζωής του. Παράλληλα προβλήθηκε μεγάλος αριθμός έργων του, επιτρέποντας στους παρευρισκόμενους να γνωρίσουν το εύρος και τη δύναμη της ζωγραφικής του δημιουργίας.
Ο Κώστας Κουτσουρής γεννήθηκε στα Καλάβρυτα το 1913 και σπούδασε στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών. Από πολύ νέος συνδέθηκε με την Εθνική Πινακοθήκη, όπου εργάστηκε ως επιμελητής και αργότερα ως συντηρητής, εξελισσόμενος σε έναν από τους θεμελιωτές της επιστημονικής συντήρησης έργων τέχνης στην Ελλάδα.
Υπήρξε ο πρώτος Έλληνας που εκπαιδεύτηκε, μετά τον πόλεμο, στο περίφημο Instituto Centrale di Restauro της Ρώμης, ενώ συνέχισε τις σπουδές του στο Μουσείο του Λούβρου και στην Πινακοθήκη του Μονάχου. Με την επιστροφή του εισήγαγε νέες επιστημονικές μεθόδους συντήρησης, αλλάζοντας ουσιαστικά τον τρόπο με τον οποίο προστατεύονταν τα έργα τέχνης στη χώρα μας.
Η συμβολή του στη διάσωση της ελληνικής πολιτιστικής κληρονομιάς υπήρξε ανεκτίμητη. Συντήρησε έργα της Εθνικής Πινακοθήκης, αποκατέστησε τα ψηφιδωτά της Νέας Μονής Χίου, τοιχογραφίες στο Άγιο Όρος, τη ζωφόρο του Πανεπιστημίου Αθηνών, έργα στα Παλαιά Ανάκτορα και εκατοντάδες εικόνες και έργα τέχνης σε ολόκληρη τη χώρα.
Μετά τους σεισμούς του 1953 στα Επτάνησα ανέλαβε τη διάσωση των βυζαντινών εικόνων και των μνημείων της Ζακύνθου και της Κεφαλονιάς, πραγματοποιώντας πρωτοποριακές επεμβάσεις που θεωρούνται μέχρι σήμερα σταθμός στην ιστορία της ελληνικής συντήρησης.
Το ζωγραφικό του έργο βρίσκεται σήμερα στην Εθνική Πινακοθήκη, σε δημόσιες πινακοθήκες, μουσεία, υπουργεία, ιδρύματα και σημαντικές ιδιωτικές συλλογές στην Ελλάδα και στο εξωτερικό.
Ωστόσο, η προσωπικότητά του δεν περιορίζεται στην τέχνη. Πολέμησε στο αλβανικό μέτωπο το 1940 και κατά τη διάρκεια της Κατοχής ανέπτυξε σημαντική αντιστασιακή δράση στην περιοχή της Αιγιαλείας ως ο γνωστός «Καπετάν Κωστάκης», αποδεικνύοντας ότι η προσφορά του προς την πατρίδα υπήρξε εξίσου μεγάλη με εκείνη προς τον πολιτισμό.
Η Εθνική Πινακοθήκη τίμησε το έργο του το 1984 με μεγάλη αναδρομική έκθεση, αναγνωρίζοντας επίσημα την ανεκτίμητη συμβολή του στην ελληνική τέχνη και στη διάσωση των καλλιτεχνικών θησαυρών της χώρας.
Η εκδήλωση στα Καλάβρυτα ανέδειξε με τον πλέον ουσιαστικό τρόπο ότι ο Κώστας Κουτσουρής δεν υπήρξε απλώς ένας σπουδαίος ζωγράφος. Ήταν ένας κορυφαίος δημιουργός, πρωτοπόρος επιστήμονας της συντήρησης έργων τέχνης, αγωνιστής της Εθνικής Αντίστασης και ένας άνθρωπος που αφιέρωσε τη ζωή του στην προστασία του ελληνικού πολιτισμού.
Η βραδιά έκλεισε μέσα σε κλίμα έντονης συγκίνησης, αφήνοντας σε όλους την αίσθηση ότι τέτοιες εκδηλώσεις δεν αποτελούν μόνο φόρο τιμής σε μεγάλες προσωπικότητες, αλλά και πολύτιμη παρακαταθήκη για την ιστορική μνήμη των Καλαβρύτων. Γιατί ο Κώστας Κουτσουρής ανήκει πλέον όχι μόνο στην ιστορία του τόπου που τον γέννησε, αλλά και στην ιστορία της σύγχρονης Ελλάδας.