Το νέο βιβλίο του Παναγιώτη Μπούρδαλα: Μια κιβωτός της παραγωγικής ιστορίας του τόπου μας

Γράφει ο Νίκος Κυριαζής

Πριν από λίγες ημέρες είχα την ιδιαίτερη χαρά να κρατήσω στα χέρια μου το νέο βιβλίο "Δημιουργίες ζωής στ’ οροπέδιο του Βουραϊκού (Καλάβρυτα, Κέρτεζη, Σκεπαστό, Πριόλιθος, οικισμοί) εκδόσεις ΑΡΜΟΣ" του αγαπητού φίλου και συνεργάτη Παναγιώτη Μπούρδαλα, όταν ο ίδιος μας επισκέφθηκε στα γραφεία του KalavrytaNews.com και μου το παρέδωσε προσωπικά.

Η συνάντηση αυτή αποτέλεσε μια ακόμη ευκαιρία να συζητήσουμε για τον τόπο μας, την ιστορία του και τις διαδρομές των ανθρώπων του. Παράλληλα, μου έδωσε τη δυνατότητα να γνωρίσω από κοντά ένα έργο που αποτελεί καρπό πολυετούς έρευνας, επίμονης αναζήτησης και βαθιάς αγάπης για την περιοχή των Καλαβρύτων.

Με τον Παναγιώτη Μπούρδαλα μας συνδέει μια μακρόχρονη σχέση, φιλίας, εκτίμησης και συνεργασίας. Έχουμε την τιμή να τον φιλοξενούμε ως αρθρογράφο στην εφημερίδα και στην ηλεκτρονική μας έκδοση, όπου οι παρεμβάσεις και οι μελέτες του αποτελούν πάντοτε σημείο αναφοράς για όσους ενδιαφέρονται για την ιστορία, την κοινωνία και τον πολιτισμό της περιοχής μας.

Το νέο του βιβλίο αποτελεί μια μνημειώδη λαογραφική, ιστορική και κοινωνική καταγραφή των τεχνών, των βιοτεχνιών, των οικοτεχνιών και των επαγγελμάτων που αναπτύχθηκαν στο οροπέδιο του Βουραϊκού και ειδικότερα στα Καλάβρυτα, την Κέρτεζη, το Σκεπαστό, το Λειβάρτζι και στα γύρω χωριά.

Δεν πρόκειται απλώς για μια καταγραφή επαγγελμάτων που χάθηκαν ή μετασχηματίστηκαν με το πέρασμα του χρόνου. Πρόκειται για μια ολοκληρωμένη αποτύπωση της παραγωγικής ταυτότητας ενός τόπου, για μια κατάθεση μνήμης που αναδεικνύει τον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι της περιοχής εργάστηκαν, δημιούργησαν, συνεργάστηκαν και διαμόρφωσαν την οικονομική και κοινωνική τους ζωή.

Το βιβλίο διαθέτει μια σπάνια ιδιότητα. Αρχικά το διαβάζεις για να γνωρίσεις το περιεχόμενό του και πολύ γρήγορα αποκτάς μια σφαιρική εικόνα της παραγωγικής, κοινωνικής και πολιτιστικής πραγματικότητας του οροπεδίου του Βουραϊκού. Όσο όμως προχωράς στις σελίδες του, αντιλαμβάνεσαι ότι δεν αρκεί μια απλή ανάγνωση. Επιστρέφεις ξανά και ξανά σε κεφάλαια, φωτογραφίες, μαρτυρίες και παραπομπές για να μελετήσεις βαθύτερα το υλικό και να ανακαλύψεις νέες πτυχές της ιστορίας του τόπου.

Αυτό ακριβώς είναι και η μεγάλη δύναμη του έργου. Συνδυάζει την αναγνωστική ευχαρίστηση με την επιστημονική τεκμηρίωση.

Μέσα από τις σελίδες του ζωντανεύουν αλευρόμυλοι, σιδεράδικα, γανωματζίδικα, κεραμιδοκάμινα, ασβεστοκάμινα, ξυλουργεία, σαμαράδικα, τσαγκαράδικα, εργαστήρια ζυμαρικών, παραδοσιακές οικοτεχνίες, τυροκομεία, μελισσοκομικές δραστηριότητες και δεκάδες ακόμη μορφές παραγωγής που σημάδεψαν την καθημερινότητα των προηγούμενων γενεών.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η ανάδειξη των χωριών που λειτούργησαν ως κέντρα τεχνικής και επαγγελματικής δραστηριότητας, με την Κέρτεζη, τα Καλάβρυτα και το Σκεπαστό να κατέχουν ξεχωριστή θέση στην οικονομική ζωή του οροπεδίου. Ο συγγραφέας δεν περιορίζεται στην παράθεση στοιχείων. Εξηγεί, συσχετίζει και ερμηνεύει τις εξελίξεις, φωτίζοντας τις συνθήκες που επέτρεψαν σε ορισμένες δραστηριότητες να αναπτυχθούν και σε άλλες να παρακμάσουν.

Ξεχωριστό κεφάλαιο αποτελεί η αναφορά στις καταστροφικές συνέπειες της γερμανικής θηριωδίας του Δεκεμβρίου του 1943, που διέκοψε βίαια όχι μόνο την κοινωνική αλλά και την τεχνολογική και παραγωγική συνέχεια της περιοχής. Παράλληλα, καταγράφονται οι μεταπολεμικές προσπάθειες ανάπτυξης, οι νέες επιχειρηματικές πρωτοβουλίες και οι μεταβολές που έφερε η σύγχρονη εποχή.

Το έργο εμπλουτίζεται με περισσότερες από 150 φωτογραφίες, προερχόμενες από προσωπικά αρχεία, οικογενειακές συλλογές και άλλες πηγές, προσφέροντας στον αναγνώστη μια μοναδική οπτική περιήγηση στον κόσμο που περιγράφεται. Οι εκατοντάδες παραπομπές, οι παροιμίες, οι προφορικές μαρτυρίες και το πλήθος των τεκμηρίων προσδίδουν στο βιβλίο ξεχωριστή επιστημονική αξία.

Δεν είναι υπερβολή να πούμε ότι το νέο αυτό έργο του Παναγιώτη Μπούρδαλα αποτελεί μια πραγματική κιβωτό γνώσης για την περιοχή των Καλαβρύτων. Είναι ένα βιβλίο που απευθύνεται ταυτόχρονα στον απλό αναγνώστη, στον ερευνητή, στον εκπαιδευτικό, στον ιστορικό, στον κοινωνιολόγο και σε κάθε άνθρωπο που επιθυμεί να γνωρίσει σε βάθος την πορεία ενός τόπου μέσα από την εργασία και τη δημιουργία των ανθρώπων του.

Σε μια εποχή κατά την οποία η συλλογική μνήμη συχνά υποχωρεί μπροστά στην ταχύτητα των εξελίξεων, τέτοιες εκδόσεις αποκτούν ακόμη μεγαλύτερη σημασία. Διασώζουν γνώσεις, εμπειρίες και βιώματα που διαφορετικά θα χάνονταν οριστικά.

Ο Παναγιώτης Μπούρδαλας προσφέρει για ακόμη μία φορά στην τοπική ιστοριογραφία ένα έργο ουσίας και διάρκειας. Ένα έργο που δεν αφορά μόνο το παρελθόν αλλά και το μέλλον, καθώς βοηθά τις νεότερες γενιές να κατανοήσουν τις ρίζες τους και να εκτιμήσουν την πλούσια παραγωγική και πολιτιστική κληρονομιά του τόπου μας.

Τον συγχαίρουμε θερμά για αυτή τη σπουδαία προσφορά και του ευχόμαστε το βιβλίο του να βρει τη θέση που του αξίζει στις βιβλιοθήκες, στα σχολεία, στους ερευνητικούς φορείς και κυρίως στα σπίτια των ανθρώπων που αγαπούν τα Καλάβρυτα και την ιστορία τους.

Γιατί ορισμένα βιβλία διαβάζονται και έπειτα τοποθετούνται στο ράφι. Αυτό το βιβλίο διαβάζεται, μελετάται και παραμένει σημείο αναφοράς.

Υ.Γ. Δεν μπορώ να κλείσω αυτή τη βιβλιοπαρουσίαση χωρίς να εκφράσω δημόσια τις εγκάρδιες ευχαριστίες μου προς τον Παναγιώτη Μπούρδαλα για την αναφορά του στον αείμνηστο πατέρα μου, Παναγιώτη Κυριαζή. Η φωτογραφία που περιλαμβάνεται στο βιβλίο και η σχετική αναφορά αποτέλεσαν για μένα μια ιδιαίτερα συγκινητική στιγμή. Μέσα από τέτοιες σελίδες αναδεικνύεται η πραγματική αξία της ιστορικής μνήμης, οι άνθρωποι που αγάπησαν, υπηρέτησαν και σημάδεψαν τον τόπο μας συνεχίζουν να είναι παρόντες στις καρδιές και στις αναμνήσεις μας. Για αυτό, τον ευχαριστώ από καρδιάς.