Οδοντωτός: Η γραμμή εγκαταλείπεται, οι ευθύνες μετατοπίζονται

Σχεδόν τρεις μήνες μετά την αναστολή λειτουργίας του Οδοντωτού, η κατάσταση παραμένει στάσιμη, χωρίς σαφές χρονοδιάγραμμα επαναλειτουργίας, χωρίς δημόσιο σχέδιο δράσης και χωρίς ξεκάθαρες απαντήσεις από τους αρμόδιους φορείς για το πότε και υπό ποιες προϋποθέσεις θα επανέλθει σε λειτουργία ένα από τα σημαντικότερα τεχνικά και τουριστικά σύμβολα της χώρας.
Την ώρα που η τοπική κοινωνία, οι επαγγελματίες του τουρισμού και οι κάτοικοι της περιοχής ζητούν συγκεκριμένες δεσμεύσεις, η δημόσια συζήτηση μοιάζει να εγκλωβίζεται σε έναν κύκλο αλληλομεταβίβασης ευθυνών. Ο ένας φορέας παραπέμπει στον άλλον, οι αρμοδιότητες διαχέονται και το αποτέλεσμα παραμένει το ίδιο, η γραμμή παραμένει κλειστή και η περιοχή πληρώνει το κόστος.
Η γραμμή έκλεισε άμεσα. Γιατί δεν προχωρούν με την ίδια ταχύτητα οι λύσεις;
Η αναστολή λειτουργίας αποφασίστηκε με επίκληση από πλευράς Υπουργείου και ΟΣΕ ζητημάτων ασφαλείας που σχετίζονται με βραχοπτώσεις, κατολισθητικά φαινόμενα και την ανάγκη προστασίας της υποδομής και των επιβατών. Τα δικά μας ρεπορτάζ τους διαψεύδουν (ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΔΩ)

Αλλά για οικονομία της συζήτησης ας δεχτούμε τα δικά τους επιχειρήματα. Ωστόσο, τρεις μήνες αργότερα, τα ερωτήματα όχι μόνο παραμένουν αλλά πολλαπλασιάζονται.
Ποια ακριβώς έργα έχουν εκτελεστεί από την ημέρα που έκλεισε η γραμμή; Ποιες παρεμβάσεις ολοκληρώθηκαν; Ποια είναι τα σημεία που θεωρούνται σήμερα επικίνδυνα; Ποιες τεχνικές εκθέσεις έχουν συνταχθεί; Ποιο είναι το χρονοδιάγραμμα αποκατάστασης;
Μέχρι σήμερα δεν έχει παρουσιαστεί δημόσια ένας ολοκληρωμένος οδικός χάρτης με σαφείς απαντήσεις στα παραπάνω ερωτήματα.
Εικόνα εγκατάλειψης κατά μήκος της διαδρομής
Την ίδια στιγμή, οι εικόνες που καταγράφονται σε διάφορα σημεία της διαδρομής μόνο εικόνα άμεσης επανεκκίνησης δεν θυμίζουν.
Η βλάστηση έχει καλύψει τμήματα της γραμμής, η ορατότητα σε αρκετά σημεία εμφανίζεται περιορισμένη και η συνολική εικόνα δημιουργεί την εντύπωση μιας υποδομής που παραμένει για μεγάλο χρονικό διάστημα χωρίς τις αναγκαίες παρεμβάσεις.
Για μια γραμμή που θεωρείται μοναδική στην Ευρώπη και αποτελεί διεθνές σημείο αναφοράς για τον σιδηροδρομικό τουρισμό, η εικόνα αυτή προκαλεί εύλογη ανησυχία.
Το ερώτημα είναι απλό, αν η γραμμή παραμένει κλειστή για λόγους ασφαλείας, γιατί δεν είναι εμφανής μια οργανωμένη και εντατική προσπάθεια αποκατάστασης που να οδηγεί σε γρήγορη επαναλειτουργία;
ΟΣΕ και Hellenic Train: Δύο πλευρές της ίδιας ευθύνης
Σύμφωνα με πληροφορίες, από την πλευρά της Hellenic Train πραγματοποιούνται εργασίες συντήρησης στους συρμούς, ακόμη και αντικαταστάσεις κρίσιμων εξαρτημάτων που επί χρόνια δεν είχαν υποστεί εκτεταμένες παρεμβάσεις.
Αυτό, όμως, αποτελεί μόνο το ένα μέρος του προβλήματος.
Η λειτουργία του Οδοντωτού εξαρτάται τόσο από την κατάσταση του τροχαίου υλικού όσο και από την καταλληλότητα της υποδομής.
Ο ΟΣΕ, ως διαχειριστής της γραμμής, έχει την ευθύνη της ασφάλειας και της επιχειρησιακής ετοιμότητας της διαδρομής. Η Hellenic Train έχει την ευθύνη για τη διαθεσιμότητα και την τεχνική επάρκεια των συρμών.
Το ερώτημα που παραμένει αναπάντητο είναι αν, τη στιγμή που οι συρμοί θα χαρακτηριστούν έτοιμοι, ο ΟΣΕ θα είναι σε θέση να δώσει άμεσα το πράσινο φως για την επανεκκίνηση των δρομολογίων.
Μέχρι σήμερα δεν υπάρχει σαφής δημόσια απάντηση.
Η μετατόπιση ευθυνών και το πολιτικό παιχνίδι
Το τελευταίο διάστημα καταγράφεται μια ολοένα και πιο έντονη προσπάθεια μεταφοράς της συζήτησης προς την τοπική αυτοδιοίκηση.
Όμως η ασφάλεια ενός σιδηροδρομικού δικτύου, η ευστάθεια των πρανών, οι γεωτεχνικές μελέτες, τα έργα αντιστήριξης, οι πιστοποιήσεις και οι τεχνικοί έλεγχοι δεν αποτελούν ευθύνη ενός Δήμου.
Αποτελούν υποχρέωση του κράτους, των αρμόδιων τεχνικών υπηρεσιών και των φορέων που διαχειρίζονται και λειτουργούν το σιδηροδρομικό δίκτυο.
Η προσπάθεια διάχυσης των ευθυνών δημιουργεί την αίσθηση ότι αναζητούνται πολιτικά άλλοθι αντί να αναζητούνται λύσεις.
Και όσο συνεχίζεται αυτή η κατάσταση, η ουσία χάνεται: η γραμμή παραμένει κλειστή και η τοπική οικονομία υφίσταται καθημερινά τις συνέπειες.
Οι ρήτρες που παραμένουν στο σκοτάδι
Υπάρχει όμως και ένα ακόμη ερώτημα που κανείς δεν φαίνεται πρόθυμος να απαντήσει δημόσια.
Τι προβλέπουν οι συμβάσεις για μια τόσο παρατεταμένη ακινησία;
Υπάρχουν ρήτρες διαθεσιμότητας; Υπάρχουν οικονομικές επιπτώσεις; Προβλέπονται αποζημιώσεις; Υφίσταται διαδικασία καταλογισμού ευθυνών όταν μια υποδομή παραμένει εκτός λειτουργίας για τόσο μεγάλο χρονικό διάστημα;
Κανείς δεν γνωρίζει εάν υπάρχουν συμβατικές συνέπειες, ποιο είναι το οικονομικό κόστος της αναστολής λειτουργίας και ποιος τελικά το επωμίζεται.
Πρόκειται για ζητήματα διαφάνειας που αφορούν τη διαχείριση δημόσιων πόρων και δεν μπορούν να παραμένουν εκτός δημόσιας συζήτησης. Με πιό απλά λόγια αν οι Ιταλοί δηλώσουν έτοιμοι και ο ΟΣΕ και το Υπουργείο ανέτοιμοι υπάρχουν ρήτρες;;;;
Η πρόταση του ΤΕΕ και η απουσία πολιτικής απόφασης
Το πλαίσιο που παρουσίασε το ΤΕΕ περιλαμβάνει ολοκληρωμένη Μελέτη Διακινδύνευσης, προσωρινά μέτρα άρσης επικινδυνότητας, οριστικές μελέτες μόνιμων έργων προστασίας, τεχνική επίβλεψη και εγκατάσταση σύγχρονων συστημάτων τηλεανίχνευσης και έγκαιρης προειδοποίησης για βραχοπτώσεις και κατολισθήσεις.
Πρόκειται για μια ολοκληρωμένη τεχνική πρόταση που θα μπορούσε να αποτελέσει τη βάση μιας μακροπρόθεσμης λύσης.
Το κρίσιμο ερώτημα, όμως, παραμένει πολιτικό.
Υπάρχει η βούληση να προχωρήσουν άμεσα οι διαδικασίες; Υπάρχει χρηματοδότηση; Υπάρχει χρονοδιάγραμμα; Ή η περιοχή θα συνεχίσει να παρακολουθεί συσκέψεις, ανακοινώσεις και διαβουλεύσεις χωρίς ουσιαστικό αποτέλεσμα;
Ένα σύμβολο της Ελλάδας σε καθεστώς ομηρίας
Ο Οδοντωτός δεν είναι απλώς μια σιδηροδρομική γραμμή και δεν αφορά μόνο τα Καλάβρυτα, το Διακοπτό ή την Αχαΐα. Είναι ένα ιστορικό τεχνικό έργο διεθνούς αναγνώρισης. Είναι βασικός πυλώνας του τουρισμού. Είναι στοιχείο της ταυτότητας ολόκληρης της Δυτικής Ελλάδας.
Κάθε ημέρα που περνά χωρίς λειτουργία, χωρίς σαφείς απαντήσεις και χωρίς ορατές παρεμβάσεις, επιβαρύνει την τοπική οικονομία και ενισχύει την αίσθηση εγκατάλειψης.
Τρεις μήνες μετά το λουκέτο, η εικόνα παραμένει η ίδια, καθυστερήσεις, αλληλομεταβίβαση ευθυνών, αναπάντητα ερωτήματα και μια γραμμή που περιμένει.
Και όσο οι αρμόδιοι συνεχίζουν να συζητούν για τις ευθύνες, η κοινωνία περιμένει κάτι πολύ πιο απλό, αποφάσεις, έργα και συγκεκριμένη ημερομηνία επαναλειτουργίας.