- Οι μελέτες, οι καθυστερήσεις και οι ενστάσεις που φρενάρουν την επιστροφή στις ράγες



Η υπόθεση της επαναλειτουργίας του ιστορικού Οδοντωτού Σιδηροδρόμου Διακοπτό - Καλάβρυτα, εξελίσσεται πλέον σε μια σύνθετη υπόθεση με έντονο πολιτικό, τεχνικό και κοινωνικό παρασκήνιο, την ώρα που οι τοπικές κοινωνίες σε Διακοπτό και Καλάβρυτα εμφανίζονται αποφασισμένες να κλιμακώσουν τις αντιδράσεις τους απέναντι στις συνεχιζόμενες καθυστερήσεις.
Παρά τις δημόσιες διαβεβαιώσεις κυβερνητικών στελεχών ότι προχωρά η διαδικασία για την ασφαλή επανεκκίνηση του τρένου, η πραγματικότητα δείχνει διαφορετική. Η περιβόητη Προγραμματική Σύμβαση, μέσω της οποίας θα ξεκινούσε η μελέτη καταγραφής επικίνδυνων σημείων και ο σχεδιασμός των απαιτούμενων παρεμβάσεων στο Φαράγγι Βουραϊκού, όχι μόνο δεν έχει ακόμη υπογραφεί, αλλά σύμφωνα με πληροφορίες προκαλεί ήδη σοβαρές επιφυλάξεις σε τεχνικούς και υπηρεσιακούς κύκλους.
Το βασικό πρόβλημα φαίνεται να εντοπίζεται στο γεγονός ότι το σχέδιο της σύμβασης μεταφέρει σημαντικό βάρος ευθύνης στο Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας και ειδικότερα στο Τμήμα Δυτικής Ελλάδας, χωρίς όμως να ξεκαθαρίζεται πλήρως ποιος θα έχει την αρμοδιότητα λήψης αποφάσεων, ανάθεσης έργων και επίβλεψης των παρεμβάσεων που απαιτούνται για να ξαναμπεί το τρένο στις ράγες.
Σύμφωνα με πληροφορίες, το προσχέδιο που έχει σταλεί προς το ΤΕΕ, την Περιφέρεια Δυτικής Ελλάδας και τους συναρμόδιους φορείς, έχει ήδη προκαλέσει έντονες επιφυλάξεις, καθώς αφήνει ανοιχτά κρίσιμα ζητήματα ευθύνης, χρηματοδότησης και ουσιαστικής δυνατότητας παρέμβασης.
Η πρώτη και σοβαρότερη ένσταση αφορά το ίδιο το πλαίσιο αρμοδιοτήτων που προβλέπει η Προγραμματική. Το ΤΕΕ καλείται ουσιαστικά να λειτουργήσει ως ο φορέας που θα αξιολογήσει την επικινδυνότητα κατά μήκος της γραμμής, θα υποδείξει τα απαιτούμενα έργα και θα καθορίσει τις τεχνικές παρεμβάσεις για την ασφαλή λειτουργία του τρένου. Ωστόσο, όπως επισημαίνεται, δεν περιγράφεται με σαφήνεια αν και με ποιο τρόπο μεταβιβάζονται στο ΤΕΕ ουσιαστικές αρμοδιότητες σχεδιασμού, ανάθεσης και επίβλεψης έργων, οι οποίες ανήκουν κανονικά σε κρατικούς φορείς όπως το Υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών, το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας και ο ΟΣΕ. Τεχνικοί κύκλοι θεωρούν ότι δημιουργείται ένα θολό διοικητικό σχήμα, όπου ένας τεχνικός σύμβουλος καλείται να αναλάβει ευθύνη “επί του πεδίου”, χωρίς όμως να διαθέτει ξεκάθαρη θεσμική κάλυψη ή αποφασιστική δυνατότητα υλοποίησης των έργων που θα προτείνει. Επιπλέον, σημειώνουν ότι δεν προβλέπεται συγκεκριμένος προϋπολογισμός για μελέτες και τεχνικές αναθέσεις, γεγονός που δημιουργεί φόβους ότι ακόμη και αν ολοκληρωθεί η καταγραφή, η διαδικασία μπορεί να «κολλήσει» εκ νέου στο στάδιο της χρηματοδότησης.
Η δεύτερη ένσταση σχετίζεται με την ουσία της νέας μελέτης που προωθείται. Υπηρεσιακοί και τεχνικοί παράγοντες επισημαίνουν ότι ήδη υπάρχουν διαθέσιμες αναφορές και αυτοψίες από τον ΟΣΕ, την Περιφέρεια και το Πανεπιστήμιο Πατρών, οι οποίες πραγματοποιήθηκαν μετά τις κατολισθήσεις, τις πυρκαγιές και τα έντονα καιρικά φαινόμενα της περιόδου 2023-2024. Με βάση αυτές τις εκθέσεις, πολλά από τα σημεία υψηλού κινδύνου θεωρούνται ήδη γνωστά και καταγεγραμμένα. Έτσι, εκφράζεται ο προβληματισμός ότι η νέα διαδικασία ίσως οδηγήσει απλώς σε μία ακόμη σειρά αυτοψιών και αξιολογήσεων χωρίς πρακτικό αποτέλεσμα, εφόσον δεν συνοδεύεται από άμεση δυνατότητα ανάθεσης μελετών, δημοπράτησης έργων και επίβλεψης παρεμβάσεων. Το βασικό ερώτημα που τίθεται είναι αν η νέα καταγραφή θα έχει πραγματικό επιχειρησιακό χαρακτήρα ή αν θα αποτελέσει έναν επιπλέον διοικητικό κύκλο που θα παρατείνει το κλείσιμο της γραμμής. Τεχνικοί παράγοντες υποστηρίζουν μάλιστα ότι χωρίς σαφή δέσμευση των υπουργείων για το ποια έργα θα υλοποιηθούν και με ποιο χρονοδιάγραμμα, η νέα μελέτη κινδυνεύει να λειτουργήσει περισσότερο ως μηχανισμός μεταφοράς ευθυνών παρά ως εργαλείο άμεσης επανεκκίνησης.
Η τρίτη ένσταση αφορά τα έργα που έχουν ήδη εκτελεστεί στο φαράγγι μετά τη μεγάλη φωτιά του 2023 και τις κατολισθήσεις που ακολούθησαν. Το Δασαρχείο Αιγίου προχώρησε το προηγούμενο διάστημα σε αντιδιαβρωτικά έργα, κορμοφράγματα και παρεμβάσεις στα πρανή, με συνολικό προϋπολογισμό που προσέγγισε το 1 εκατομμύριο ευρώ. Ωστόσο, στο σχέδιο της νέας Προγραμματικής, σύμφωνα με πληροφορίες, δεν αποτυπώνεται με σαφήνεια αν οι συγκεκριμένες παρεμβάσεις αξιολογήθηκαν ως επαρκείς ή αν εξακολουθούν να υπάρχουν σοβαρά κενά προστασίας κατά μήκος της διαδρομής. Το ζήτημα αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς ενδεχόμενη ανάγκη νέων έργων μέσα στο δασικό τμήμα του φαραγγιού θα μπορούσε να σημαίνει είτε ότι τα προηγούμενα μέτρα δεν απέδωσαν στο σύνολό τους είτε ότι οι αρχικές εκτιμήσεις για την έκταση των κινδύνων ήταν ελλιπείς. Παράλληλα, ανακύπτει και ένα ευρύτερο θέμα ευθύνης γύρω από το ποιος πιστοποιεί σήμερα ότι οι παρεμβάσεις που έγιναν μετά την κήρυξη της περιοχής σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης επαρκούν για να διασφαλίσουν την ασφαλή λειτουργία της γραμμής.
Μέσα σε αυτό το κλίμα αβεβαιότητας, η κοινή Επιτροπή Αγώνα κατοίκων και φορέων αποφάσισε να περάσει σε πιο δυναμική φάση κινητοποιήσεων. Η πρώτη μεγάλη παρέμβαση θα γίνει αυτό το Σαββατοκύριακο, στο 46ο Πανελλήνιο Πέρασμα του ΕΟΣ Καλαβρύτων, όπου περισσότεροι από 2.000 πεζοπόροι αναμένεται να διασχίσουν το φαράγγι χωρίς να λειτουργεί ο Οδοντωτός, μια εικόνα με έντονο συμβολισμό για την τοπική κοινωνία και τον τουρισμό της περιοχής.
Οι κάτοικοι θεωρούν πως η απουσία του τρένου από τη διαδρομή αποτυπώνει πλέον ξεκάθαρα την αδυναμία του κρατικού μηχανισμού να δώσει γρήγορη λύση σε ένα έργο που αποτελεί βασικό πυλώνα της οικονομικής ζωής της περιοχής. Ήδη, επαγγελματίες του τουρισμού, της εστίασης και της φιλοξενίας κάνουν λόγο για σημαντική πτώση της επισκεψιμότητας από τη στιγμή που ανεστάλη η λειτουργία του τρένου στα μέσα Μαρτίου.
Η οργή εντείνεται ακόμη περισσότερο λόγω της έλλειψης σαφούς χρονοδιαγράμματος. Παρά τις συνεχείς εξαγγελίες, κανείς μέχρι στιγμής δεν έχει δεσμευθεί δημόσια για το πότε ακριβώς θα μπορέσει να επανεκκινήσει με ασφάλεια η λειτουργία του Οδοντωτού. Για τον λόγο αυτό, ήδη εξετάζονται επόμενες κινητοποιήσεις στον κόμβο Πούντας, με πιθανή παρουσία ακόμη και προς την Ολυμπία Οδός.
Το επόμενο κρίσιμο κεφάλαιο αναμένεται να γραφτεί στην Αθήνα, όπου προγραμματίζονται επαφές του δημάρχου Αθανάσιου Παπαδόπουλου και του δημάρχου Τάκη Ανδριόπουλου, σε μια προσπάθεια να ξεκαθαρίσει αν υπάρχει πράγματι πολιτική απόφαση για άμεση επανεκκίνηση ή αν η υπόθεση κινδυνεύει να εγκλωβιστεί για μεγάλο χρονικό διάστημα ανάμεσα σε μελέτες, υπηρεσιακές εγκρίσεις και αλληλομεταβίβαση ευθυνών.

για το ΚΑΛΑΒΡΥΤΑ-NEWS
Νίκος Κυριαζής