Νερόμυλος Μονής Πορετσού: Βιωματικό Εργαστήριο Προσαρμοστικής Επανάχρησης

Κοινή χρήση

Στο πλαίσιο του Βιωματικού Εργαστηρίου για την προσαρμοστική επανάχρηση του νερόμυλου της Μονής Πορετσού, που πραγματοποιήθηκε από τις 19 έως τις 24 Μαΐου 2026 στα Αγράμπελα Αχαΐας, ολοκληρώθηκαν με μεγάλη επιτυχία οι εργασίες καθαρισμού, τεκμηρίωσης και στερέωσης του μνημείου, καθώς και οι παράλληλες δράσεις βιωματικής μάθησης και συμμετοχικού διαλόγου με την τοπική κοινωνία και τους φορείς.
Ο ερειπωμένος νερόμυλος της Μονής Πορετσού, στην όχθη του ποταμού Ερύμανθου, διασώζει σημαντικά στοιχεία της προβιομηχανικής μας κληρονομιάς, τα οποία αναδείχθηκαν μέσα από το εργαστήριο. Κατά τη διάρκεια των εργασιών, το μνημείο καθαρίστηκε σχολαστικά με αποτέλεσμα να αποκαλυφθούν σημαντικά στοιχεία του κτίσματος, όπως η χούρχουρη, καθώς και θαμμένα τμήματα του μηχανισμού, όπως η φτερωτή και οι δύο μυλόπετρες. Τα κατάλοιπα του κτίσματος, αφού καθαρίστηκαν, είτε στερεώθηκαν με τη χρήση παραδοσιακών κονιαμάτων είτε συμπληρώθηκαν –όπως το τόξο της απόληξης της χούρχουρης– ώστε να προστατευτούν προσωρινά και να διασωθούν, εν όψει της μελλοντικής αναστήλωσης του μνημείου. Παράλληλα, τεκμηριώθηκε επιστημονικά τόσο το κτίσμα όσο και τα τμήματα του μηχανισμού που διασώθηκαν, μέσα από μια βιωματική, εκπαιδευτική και συμμετοχική διαδικασία, η οποία παρέμεινε ανοιχτή στην τοπική κοινότητα και σε κάθε ενδιαφερόμενο.
Κατά τη διάρκεια του εργαστηρίου αναπτύχθηκε ένα πλούσιο δημόσιο πρόγραμμα με σύντομες θεωρητικές εισηγήσεις, βιωματικούς περιπάτους, περιηγήσεις και ξεναγήσεις σε μνημεία αντίστοιχου ενδιαφέροντος της περιοχής, καθώς και μια μικρή εθνογραφική και αρχειακή έρευνα για τον νερόμυλο. Το πρόγραμμα αυτό κορυφώθηκε το Σάββατο 23 Μαΐου με μια ανοιχτή παρουσίαση και συζήτηση, όπου διερευνήθηκαν οι δυνατότητες για την προσαρμοστική επανάχρηση του νερόμυλου, συνδέοντας δημιουργικά την πολιτιστική κληρονομιά με τη σύγχρονη βιωσιμότητα. Στη συζήτηση παρουσιάστηκαν αναλυτικά τα αποτελέσματα των εργασιών και της τεκμηρίωσης, ενώ αναπτύχθηκε ένας γόνιμος διάλογος με την τοπική κοινότητα, τους φορείς και τους ειδικούς για τις προοπτικές αποκατάστασης. Παράλληλα, κατατέθηκαν προτάσεις για τη βιώσιμη διαχείριση, την ενεργειακή αξιοποίηση και την ανάδειξη της αρχιτεκτονικής κληρονομιάς της περιοχής, συνδιαμορφώνοντας έναν οδικό χάρτη για το μέλλον του νερόμυλου της Μονής Πορετσού, αλλά πιθανά και περισσότερων νερόμυλων της χώρας.
Το εργαστήριο διοργανώθηκε από την ΑΜΚΕ «Ένας Άλλος Δρόμος», το «Μπουλούκι», το Εργαστήριο Παραδοσιακών Τεχνών και Επαγγελμάτων «Γιώργος Αναστασιάδης» και τον Πολιτιστικό και Εξωραϊστικό Σύλλογο Αγραμπέλων «Ο Άγιος Δημήτριος».
Τη διοργάνωση υποστήριξαν ενεργά η Περιφέρεια Δυτικής Ελλάδας, το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας (ΤΕΕ) – Τμήμα Δυτικής Ελλάδας και ο Δήμος Καλαβρύτων. Το εργαστήριο στήριξαν επίσης ως χορηγοί η Τράπεζα Τροφίμων Δυτικής Ελλάδος, ο Αγροτικός Γαλακτοκομικός Συνεταιρισμός Καλαβρύτων και το Αρτοποιείο Παπακανέλλος.
Οι διοργανωτές εκφράζουν τις θερμές τους ευχαριστίες στους θεσμικούς υποστηρικτές, τους χορηγούς, τους συμμετέχοντες και κυρίως στην τοπική κοινότητα για τη φιλοξενία και την έμπρακτη στήριξή της, στοιχεία που απέδειξαν πώς η συλλογική προσπάθεια μπορεί να ξαναδώσει ζωή σε δυσπρόσιτους και απομονωμένους τόπους.
Φωτογραφίες: Πάνος Λάμπρου, Barbora Jamantaite, Γρηγόρης Κουτρόπουλος