γράφει ο Νίκος Κυριαζής Δεν ζούμε απλώς στιγμές δυσφορίας ή συλλογικής γκρίνιας. Ζούμε μέσα σε μια κοινωνία σε κρίση. Όχι μόνο οικονομική ή...
Δεν ζούμε απλώς στιγμές δυσφορίας ή συλλογικής γκρίνιας. Ζούμε μέσα σε μια κοινωνία σε κρίση. Όχι μόνο οικονομική ή θεσμική, αλλά πρωτίστως αξιακή. Μια κρίση που δεν εκδηλώνεται με καταρρεύσεις και εκρήξεις, αλλά με σταδιακή απώλεια μέτρου, νοήματος και ευθύνης.
Η εποχή μας χαρακτηρίζεται από διαρκή θόρυβο. Όχι από λόγο, ούτε από σκέψη, αλλά από θόρυβο. Στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, κάθε ανεπάρκεια αποκτά βήμα, κάθε ματαιοδοξία αυτοανακηρύσσεται άποψη και κάθε κενό περιεχομένου διεκδικεί προσοχή. Η αυτοπροβολή έχει πάψει να είναι παθολογία, έχει μετατραπεί σε κοινωνική επιταγή. Όποιος δεν εκτίθεται, δεν υπάρχει. Όποιος δεν φωνάζει, ακυρώνεται.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η κοινωνία δεν καταρρέει θεαματικά, υποχωρεί ύπουλα. Με μικρές καθημερινές παραχωρήσεις. Με την αποδοχή του γελοίου ως φυσιολογικού και του ανήθικου ως αδιάφορου.
Ακόμη και οι χώροι που όφειλαν να λειτουργούν ως ανάχωμα, παραδίδονται. Η Εκκλησία, όχι ως πίστη, αλλά ως θεσμός, βλέπει λειτουργούς της να μετατρέπουν το ιερό βήμα σε σκηνικό αυτοφωτογράφησης. Εκεί όπου θα έπρεπε να κυριαρχεί η σιωπή, βασιλεύει η εικόνα. Εκεί όπου απαιτείται ταπείνωση, επιδεικνύεται εγωκεντρισμός. Δεν πρόκειται για αστοχία, πρόκειται για παραίτηση από το ίδιο το νόημα του ιερού.
Το ίδιο μοτίβο επαναλαμβάνεται παντού. Παντογνώστες χωρίς γνώση, ιστορικοί χωρίς μέθοδο, κοινωνικοί σωτήρες που αδυνατούν να διαχειριστούν ούτε τον ίδιο τους τον εαυτό. Άνθρωποι που μιλούν ακατάπαυστα για το «σύνολο», αποφεύγοντας συστηματικά την προσωπική ευθύνη. Ηθικολογούν χωρίς ήθος και διδάσκουν χωρίς να έχουν μαθητεύσει.
Και μέσα σε όλα αυτά, ένα κράτος άκρατης ανικανότητας. Ένα κράτος που δεν μπορεί, ή δεν θέλει, να επιβάλει ούτε τα αυτονόητα. Όχι τα δύσκολα, όχι τα σύνθετα, αλλά τα στοιχειώδη. Ένα κράτος που δεν οριοθετεί, δεν παιδεύει, δεν εμπνέει. Χρησιμοποιεί. Χρησιμοποιεί θεσμούς, πρόσωπα και αντιθέσεις για να συντηρεί την ψευδαίσθηση της λειτουργίας. Δεν κυβερνά, διαχειρίζεται πρόχειρα τη διάλυση και την αποσύνθεση.
Η ευθύνη, ωστόσο, δεν είναι απρόσωπη. Τεράστια είναι η ευθύνη των μεγαλυτέρων. Όχι λόγω ηλικίας, αλλά λόγω ρόλου. Μια γενιά που παρέλαβε αξίες χωρίς να τις μεταβολίσει και παρέδωσε τεχνολογία χωρίς μέτρο. Αντί να σταθεί ως φορέας εμπειρίας και κρίσης, αγκάλιασε την τεχνολογία επιφανειακά, ως μηχανισμό κατευνασμού των ενοχών της. Ως άλλοθι.
Τη χρησιμοποίησε χωρίς κατανόηση και τη μετέδωσε χωρίς ηθικό πλαίσιο. Αντί να διδάξει όρια, δίδαξε εξάρτηση. Αντί να μεταφέρει μνήμη, παρήγαγε θόρυβο. Έτσι δεν οικοδόμησε γέφυρα με τις νεότερες γενιές, αλλά συνέβαλε στη δημιουργία ενός κοινωνικού εκτρώματος, ανθρώπων με πρόσβαση σε όλα και επίγνωση σχεδόν τίποτα.
Οι ρυθμοί ζωής και τα διαρκώς μεταβαλλόμενα κοινωνικά πρότυπα ενίσχυσαν αυτή τη στρέβλωση. Το αξιακό πλαίσιο έγινε ρευστό, ευκαιριακό, πρόχειρο. Οι άνθρωποι δεν αναζητούν πια το αληθινό ή το ουσιαστικό, αναζητούν το αποδεκτό. Εκείνο που θα τους καταστήσει αρεστούς, ορατούς, ανεκτούς. Έτσι προσαρμόζουν τη σκέψη και τη δράση τους όχι με βάση την αλήθεια, αλλά με βάση την αποδοχή.
Η ιδιαιτερότητα ισοπεδώνεται. Ο άνθρωπος παύει να είναι υποκείμενο και μετατρέπεται σε αντανάκλαση κοινωνικών επιταγών. Δεν σκέφτεται, αναπαράγει. Δεν κρίνει, μιμείται. Δεν σιωπά όταν πρέπει, φοβάται μήπως χαθεί.
Και εδώ βρίσκεται ο πυρήνας της κρίσης. Όχι στην έλλειψη πληροφορίας, αλλά στην απουσία κρίσης. Όχι στη φτώχεια των μέσων, αλλά στη φτώχεια νοήματος. Όχι στην οργή, αλλά στην αδυναμία ανάληψης ευθύνης.
Το ερώτημα, τελικά, δεν είναι αν ζούμε σε μια κοινωνία σε κρίση. Το ερώτημα είναι αν είμαστε ακόμη ικανοί να την υπερβούμε χωρίς να χάσουμε το πρόσωπό μας.
Υ.Γ. Μήπως η επικείμενη απαγόρευση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης στους ανήλικους να γίνει για τους… μεγάλους;
27-02-2026
.jpg)
Δεν υπάρχουν σχόλια