γράφει ο Νίκος Κυριαζής Με το τέλος των καρναβαλιών και των… γαϊδουρογάμων, κλείνει ακόμη ένας ετήσιος κύκλος… «παράδοσης». Φορέσαμε μάσκες,...
γράφει ο Νίκος Κυριαζής
Με το τέλος των καρναβαλιών και των… γαϊδουρογάμων, κλείνει ακόμη ένας ετήσιος κύκλος… «παράδοσης». Φορέσαμε μάσκες, αναπαραστήσαμε έθιμα, μιλήσαμε για ρίζες και αμέσως μετά επιστρέψαμε σε μια κοινωνία που εξακολουθεί να αποφεύγει το βασικό ερώτημα, ποιοι είμαστε και προς τα πού πάμε.
Το πρόβλημα φυσικά, δεν είναι τα έθιμα. Το πρόβλημα είναι ότι δεν τα συνδέουμε με καμία πρόταση ζωής. Η σχέση μας με το παρελθόν είναι βαθιά προβληματική. Δεν το μελετούμε για να κατανοήσουμε τον εαυτό μας, αλλά για να δικαιολογήσουμε την ακινησία μας. Το μοιρολογούμε, το εξιδανικεύουμε ή το εργαλειοποιούμε, σπάνια το συνεχίζουμε.
Ο νεοέλληνας δεν στερείται ιστορίας. Στερείται σύνθεσης της ιστορίας του. Μέσα του συνυπάρχουν και συγκρούονται η... Ρώμη και το Βυζάντιο, ο Λεωνίδας των Θερμοπυλών και ο ραγιάς της επιβίωσης, ο δυτικός ορθολογιστής και ο ανατολίτης της προσαρμογής. Όχι ως δημιουργική ένταση, αλλά ως μόνιμη εσωτερική διάσπαση.
Αυτή η διάσπαση φαίνεται στην καθημερινή μας στάση. Ο νεοέλληνας έχει την ικανότητα να σκέφτεται τη μία στιγμή ως δυτικός και την άλλη ως ανατολίτης, να επιχειρηματολογεί πειστικά και για τα δύο, όχι επειδή είναι συνθετικός, αλλά επειδή δεν θέλει να δεσμευτεί. Διαλέγει κάθε φορά αυτό που τον βολεύει.
Γι’ αυτό και μπορεί να καταγγέλλει τη διαφθορά, αλλά να τη χρησιμοποιεί, να μιλά για συλλογικότητα, αλλά να λειτουργεί ατομιστικά, να επικαλείται την παράδοση, αλλά να μην την κατοικεί. Η αντίφαση δεν τον ενοχλεί. Τον εξυπηρετεί.
Η σχέση μας με το παρελθόν είναι βαθιά προβληματική. Δεν το αναλαμβάνουμε ως ευθύνη, αλλά το χρησιμοποιούμε ως άλλοθι. Το μοιρολογούμε, το εξιδανικεύουμε ή το εργαλειοποιούμε, χωρίς να το μεταφράζουμε σε πράξη για το παρόν ή όραμα για το μέλλον. Έτσι, η μνήμη δεν γεννά ταυτότητα, γεννά ακινησία.
Σε αυτό το πλαίσιο, και τα καρναβάλια λειτουργούν ως καθρέφτης της κρίσης μας. Πολλή εικόνα, ελάχιστο νόημα. Γιορτή χωρίς προσανατολισμό. Παράδοση αποκομμένη από κάθε εσωτερική ανάγκη, μετατρεγμένη σε θέαμα.
Η κρίση ταυτότητας, όμως, δεν είναι απλώς πολιτισμικό ζήτημα. Είναι πολιτικό πρόβλημα πρώτης γραμμής. Για δεκαετίες, το ελληνικό κράτος και οι ελίτ επέλεξαν είτε έναν άκριτο εξευρωπαϊσμό που περιφρόνησε τις ιδιαιτερότητες του τόπου είτε έναν φολκλορικό παραδοσιασμό χωρίς περιεχόμενο. Η απολυτοποίηση των οικονομικών δεικτών υποκατέστησε κάθε σοβαρή συζήτηση για αξίες, παιδεία, συλλογικό προσανατολισμό.
Όταν λείπει ο κοινός λόγος, ο «ξυνός λόγος» του Ηράκλειτου, η κοινωνία κατακερματίζεται. Κάθε άτομο καταφεύγει σε ρόλους, εικόνες και μικρές ταυτότητες χρήσης.
Μέσα σε αυτό το κενό ανθεί η αυτοπροβολή. Ο νεοέλληνας φοβάται τον κακοχαρακτηρισμό περισσότερο από την ευθύνη. Δεν θέλει να πάρει θέση, θέλει να φαίνεται. Προβάλλει απόψεις χωρίς κόστος, ταυτότητες χωρίς βάθος, συναισθήματα χωρίς συνέπεια. Η αυτοπροβολή δεν είναι αυτοπεποίθηση. Είναι σύμπτωμα ανασφάλειας.
Η νεοελληνική ταυτότητα δεν θα σωθεί με περισσότερες αναβιώσεις, ούτε με πιο «αυθεντικά» καρναβάλια. Θα σωθεί μόνο αν τολμήσουμε να περάσουμε από τη μνήμη στην ευθύνη, από την επίκληση στη σύνθεση, από την εικόνα στη στάση ζωής.
Διαφορετικά, θα συνεχίσουμε να γιορτάζουμε αυτό που δεν είμαστε πια και να φοβόμαστε να γίνουμε κάτι συγκεκριμένο. Και τότε, τα καρναβάλια δεν θα είναι γιορτή, θα είναι απλώς η μάσκα μιας ταυτότητας που αποφεύγει τον εαυτό της.
Με το τέλος των καρναβαλιών και των… γαϊδουρογάμων, κλείνει ακόμη ένας ετήσιος κύκλος… «παράδοσης». Φορέσαμε μάσκες, αναπαραστήσαμε έθιμα, μιλήσαμε για ρίζες και αμέσως μετά επιστρέψαμε σε μια κοινωνία που εξακολουθεί να αποφεύγει το βασικό ερώτημα, ποιοι είμαστε και προς τα πού πάμε.
Το πρόβλημα φυσικά, δεν είναι τα έθιμα. Το πρόβλημα είναι ότι δεν τα συνδέουμε με καμία πρόταση ζωής. Η σχέση μας με το παρελθόν είναι βαθιά προβληματική. Δεν το μελετούμε για να κατανοήσουμε τον εαυτό μας, αλλά για να δικαιολογήσουμε την ακινησία μας. Το μοιρολογούμε, το εξιδανικεύουμε ή το εργαλειοποιούμε, σπάνια το συνεχίζουμε.
Ο νεοέλληνας δεν στερείται ιστορίας. Στερείται σύνθεσης της ιστορίας του. Μέσα του συνυπάρχουν και συγκρούονται η... Ρώμη και το Βυζάντιο, ο Λεωνίδας των Θερμοπυλών και ο ραγιάς της επιβίωσης, ο δυτικός ορθολογιστής και ο ανατολίτης της προσαρμογής. Όχι ως δημιουργική ένταση, αλλά ως μόνιμη εσωτερική διάσπαση.
Αυτή η διάσπαση φαίνεται στην καθημερινή μας στάση. Ο νεοέλληνας έχει την ικανότητα να σκέφτεται τη μία στιγμή ως δυτικός και την άλλη ως ανατολίτης, να επιχειρηματολογεί πειστικά και για τα δύο, όχι επειδή είναι συνθετικός, αλλά επειδή δεν θέλει να δεσμευτεί. Διαλέγει κάθε φορά αυτό που τον βολεύει.
Γι’ αυτό και μπορεί να καταγγέλλει τη διαφθορά, αλλά να τη χρησιμοποιεί, να μιλά για συλλογικότητα, αλλά να λειτουργεί ατομιστικά, να επικαλείται την παράδοση, αλλά να μην την κατοικεί. Η αντίφαση δεν τον ενοχλεί. Τον εξυπηρετεί.
Η σχέση μας με το παρελθόν είναι βαθιά προβληματική. Δεν το αναλαμβάνουμε ως ευθύνη, αλλά το χρησιμοποιούμε ως άλλοθι. Το μοιρολογούμε, το εξιδανικεύουμε ή το εργαλειοποιούμε, χωρίς να το μεταφράζουμε σε πράξη για το παρόν ή όραμα για το μέλλον. Έτσι, η μνήμη δεν γεννά ταυτότητα, γεννά ακινησία.
Σε αυτό το πλαίσιο, και τα καρναβάλια λειτουργούν ως καθρέφτης της κρίσης μας. Πολλή εικόνα, ελάχιστο νόημα. Γιορτή χωρίς προσανατολισμό. Παράδοση αποκομμένη από κάθε εσωτερική ανάγκη, μετατρεγμένη σε θέαμα.
Η κρίση ταυτότητας, όμως, δεν είναι απλώς πολιτισμικό ζήτημα. Είναι πολιτικό πρόβλημα πρώτης γραμμής. Για δεκαετίες, το ελληνικό κράτος και οι ελίτ επέλεξαν είτε έναν άκριτο εξευρωπαϊσμό που περιφρόνησε τις ιδιαιτερότητες του τόπου είτε έναν φολκλορικό παραδοσιασμό χωρίς περιεχόμενο. Η απολυτοποίηση των οικονομικών δεικτών υποκατέστησε κάθε σοβαρή συζήτηση για αξίες, παιδεία, συλλογικό προσανατολισμό.
Όταν λείπει ο κοινός λόγος, ο «ξυνός λόγος» του Ηράκλειτου, η κοινωνία κατακερματίζεται. Κάθε άτομο καταφεύγει σε ρόλους, εικόνες και μικρές ταυτότητες χρήσης.
Μέσα σε αυτό το κενό ανθεί η αυτοπροβολή. Ο νεοέλληνας φοβάται τον κακοχαρακτηρισμό περισσότερο από την ευθύνη. Δεν θέλει να πάρει θέση, θέλει να φαίνεται. Προβάλλει απόψεις χωρίς κόστος, ταυτότητες χωρίς βάθος, συναισθήματα χωρίς συνέπεια. Η αυτοπροβολή δεν είναι αυτοπεποίθηση. Είναι σύμπτωμα ανασφάλειας.
Η νεοελληνική ταυτότητα δεν θα σωθεί με περισσότερες αναβιώσεις, ούτε με πιο «αυθεντικά» καρναβάλια. Θα σωθεί μόνο αν τολμήσουμε να περάσουμε από τη μνήμη στην ευθύνη, από την επίκληση στη σύνθεση, από την εικόνα στη στάση ζωής.
Διαφορετικά, θα συνεχίσουμε να γιορτάζουμε αυτό που δεν είμαστε πια και να φοβόμαστε να γίνουμε κάτι συγκεκριμένο. Και τότε, τα καρναβάλια δεν θα είναι γιορτή, θα είναι απλώς η μάσκα μιας ταυτότητας που αποφεύγει τον εαυτό της.
23-02-2026
Για το kalavrytanews.com
.jpg)
Νίκος Κυριαζής
Δημοσιογράφος
Μέλος της Ένωσης Συντακτών
Περιοδικού και Ηλεκτρονικού Τύπου (ΕΣΠΗΤ)
Δεν υπάρχουν σχόλια