γράφει ο Θεόδωρος Χαμάκος* Το γεφύρι εικάζεται ότι χτίστηκε γύρω στα 1826 κατά την περίοδο της εκστρατείας του Ιμπραήμ στην Πελοπόννησο, απ...
γράφει ο Θεόδωρος Χαμάκος*
Το γεφύρι εικάζεται ότι χτίστηκε γύρω στα 1826 κατά την περίοδο της εκστρατείας του Ιμπραήμ στην Πελοπόννησο, απ' όπου προέρχεται και μία από τις ονομασίες του. Γεφυρώνει το δυτικό και κεντρικότερο βραχίονα του Ερύμανθου (Νουσαίτικο ποτάμι) και απέχει 13 χιλιόμετρα από τις πηγές του ποταμού σε υψόμετρο 520μ. Εξυπηρετούσε την Ορεινή (Μοστενίτσα), τη Δίβρη (Λαμπεία) και όλα τα διπλανά της περιοχής Αροανίας χωριά μεταξύ τους και μέσω της διπλανής “Λιβαρτζινής γέφυρας” διευκόλυνε τις μετακινήσεις και τις επαφές με τα χωριά της Γορτυνίας και της Ηλείας.
Για το γεφύρι στα Τριπόταμα ο Γεώργιος Παπανδρέου μας λέει ότι "Κοντά στη συμβολή του προς τους άλλους δύο (του Αροάνιου και του Σειραίου) πριν από χρόνια φτιάχτηκε μια απόκρημνη και ακανόνιστη γέφυρα, στο δρόμο από Τρίπολη προς Πύργο, που είναι πάρα πολύ χρήσιμη στους ντόπιους και στους οδοιπόρους". (1)
Ήταν σε χρήση μέχρι το 1930, όταν χτίστηκε καινούργια τσιμεντένια γέφυρα.
Έχει επισκευαστεί και αρμολογηθεί από το Δήμο Αροανίας το 2005-2006.
Σήμερα αναφέρεται ευρέως ως “Γεφύρι Τριποτάμων”. Είναι μονότοξο με δύο κλειστά παράθυρα δεξιά και αριστερά της καμάρας, με διπλή σειρά θολίτες, ανηφορική καμπυλωτή-καλντεριμωτή επιφάνεια διάβασης και στηθαία.
Σαν δωρητές αναφέρονται οι αδελφοί Παπασημακόπουλοι από το κοντινό χωριό Ορεινή (Μοστενίτσα).
Οι διαστάσεις του είναι:
Άνοιγμα καμάρας: 12μ
Ύψος: 6.50μ
Πλάτος: 3,40μ
Μήκος: 19,60μ
Πλάτος καμαρολιθιού:0,80μ
Ύψος στηθαίου: 0,70
Η αρχαία Ψωφίδα, Τριπόταμα σήμερα (Χόζοβα μέχρι το 1929), λόγω της ένωσης στην περιοχή των τριών ποταμών Νουσαίτικου, Αροάνιου και Σειραίου, ανέπτυξε σπουδαίο πολιτισμό για πολλούς αιώνες από την Πελασγική εποχή μέχρι την καταστροφή της από τους Γότθους του Αλάριχου, που έφτασε εδώ καταδιωκόμενος από τούς Βυζαντινούς του αυτοκράτορα Θεοδοσίου.
Συνδέεται με το μύθο του 12ου άθλου του Ηρακλή, του Ερυμάνθιου κάπρου.
Οι κάτοικοι της περιοχής τους αρέσει να λένε ότι "ο τόπος τους βρίσκεται εκεί που χαμηλώνει ο Χελμός και ο Ερύμανθος" και ότι στη γη τους, σύμφωνα με το μαντείο των Δελφών, έζησε "ο ευτυχέστερος των ανθρώπων, ο εκ ψωφίδας Αγλαός", πράγμα που αμφισβητεί ο Παυσανίας. Ο περιηγητής Πουκεβίλ κατά την επίσκεψή του στην περιοχή βρήκε τα ερείπια της Ερυκίνης Αφροδίτης με περιστύλιο 14 κιόνων από λευκό μάρμαρο.
Τα Τριπόταμα ήταν τέως έδρα του δήμου Αροανίας μέχρι το 2010.
Ο Γυμνασιάρχης Γεώργιος Παπανδρέου, από το Σκούπι (Πάος) Καλαβρύτων που τελείωσε το σχολαρχείο Πύργου και μετά τις σπουδές του στη φιλοσοφική Αθηνών διορίστηκε και δίδαξε στον Πύργο, μας λέει την δεύτερη δεκαετία του 20ού αιώνα για την περιοχή: "οι από των χωρίων Γερμανοτσανίου, Πορετσού και Νουσάς χείμαρροι πηγάζοντες από των εκεί νοτίων κλιτύων του Ερυμάνθου όρους και ενούμενοι παρά το Πορετσόν σχηματίζουσι τον βραχίονα Ερύμανθον (νυν Νουσαίτικο ποτάμι), όστις κατά την θέσιν Τριπόταμα (την αρχαίαν Ψωφίδα) ενούται με άλλους δύο χειμάρρους κατερχομένους εκ της των Καλαβρύτων επαρχίας, δηλ. τους Αροάνιον (Λειβαρτζινό ποτάμι) και Σειραίον (Βερτσιώτικο ποτάμι), εξ ου και η θέσις καλείται Τριπόταμα, και ούτως οι τρεις χείμαρροι ενούμενοι σχηματίζουσι περαιτέρω τον πολύν Ερύμανθον (Δοάναν) τον γνωστόν πλέον παραπόταμον του Αλφειού, ο βραχίων Ερύμανθος (το Νουσαίτικο) έχει διεύθυνσιν μάλλον από Β. προς Ν., έχει γέφυραν καμπυλωτήν (πρόκειται για το μονότοξο και ανακαινισμένο σημερινό γεφύρι των Τριποτάμων ή γεφύρι του Ιμπραήμ) ολίγον προ της συμβολής αυτού προς τους άλλους δύο βραχίονας και οροθετεί την Ηλείαν προς την των Καλαβρύτων επαρχίαν". (2)
Υπάρχει μια μαρτυρία για την ύπαρξη αρχαίας γέφυρας λίγο πιο πάνω από την σημερινή, που φαίνεται ότι είναι λογικό να υπάρχει στην περιοχή, που συνέδεε την σημαντική πόλη της Ψωφίδας με την Λάμπεια, τη Λασσιώνα και άλλες περιοχές της Ηλείας και που αναφέρει ότι "εν τω Ερυμάνθω χειμάρρω (τω Νουσαϊτικώ ποταμώ) ολίγον ανωτέρω (περί τα 20 μέτρα) της σημερινής καμπύλης γέφυρας κείνται καταφανέστατα τα ίχνη της αρχαίας γεφύρας. Και επί μεν της αριστερής όχθης ο αρχαίος πους αυτής είναι ολόκληρον τείχος εξ ογκολίθων ισοδομικώς εκτισμένων πάχους 4 μέτρων και ύψους σωζομένου υπέρ το μέτρον. Τούτο, εφ' όσον γινώσκω, ουδείς των γραψάντων περί Ψωφίδος παρετήρησεν, εφιστώ δε την προσοχήν των αρμοδίων προς περιφρούρησιν και διαφύλαξιν του σπουδαίου τούτου σημείου, διότι ίσως ουδαμού αλλαχού υπάρχει ούτω σαφέστατον μνημείον γεφύρας εκ της κλασικωτάτης αρχαιότητας. Αλλά και επί της απέναντι δεξιάς όχθης του ποταμού επάνω του φυσικού βράχου σώζονται ακόμη κατά χώραν λίθοι και του ετέρου ποδός της αρχαίας γεφύρας, εξ ου φαίνεται ότι ο μεν εκ δεξιών πους αυτής εστηρίζετο επί του νυν υπάρχοντος ασαλεύτου βράχου, ο δ΄ εξ αριστερών επί του πετρώδους εδάφους". (3)
Απόδειξη ότι δεν υπήρχε κατά τα προεπαναστατικά χρόνια είναι και η παρακάτω μαρτυρία: "Ούτος λοιπόν (ο περιηγητής Pouqueville) κατά τον Ιούνιον του 1815 διελθών την Ηλείαν βαδίζων από Δίβρης δια της Βρύσις της Κοπέλας και του Αλογοπατήματος και της γεφύρας του Μοστενιτσιάνικου χειμάρρου (κάτωθεν της Μοστενίτσης και νυν υπάρχοντος) διήλθε το ποτάμι της Νουσάς (το νυν Νουσαίτικο, τον Ερύμανθον) εν Τριποτάμοις (δεν σαφηνίζει αν διήλθεν αυτό δια της νυν επ΄αυτού γεφύρας, ήτις ίσως δεν υπήρχε τότε), είτα διήλθε τον χείμαρον του Λειβαρζίου (το νυν Λειβαρζινό ποτάμι, τον Αροάνιον) και ακολουθήσας έπειτα την δεξιάν όχθην του Σκούπι-Δεχούνι χειμάρρου (του νυν Βερτσιωτικού ποταμίου, του Σειραίου, ως εκάλεσα αυτό) παρά και την νυν εκεί οδόν έφθασεν εις το μαγαζείον των Τριποτάμων (τούτο λητο πιθανώς εν χάνι εκεί, όπου είναι νυν ο μύλος των Τριποτάμων επί της δεξιάς όχθης του Βερτσιωτικού)".(4)
Ο Ερύμανθος (Δοάνα ή Ντοάνα) εμπλουτισμένος με τα νερά του Σειραίου ή Βερτσώτικο ποτάμι, του Αροανίου ή Λειβαρτζινού ποταμιού και του κεντρικού Ερύμανθου ή Νουσαίτικου παίρνει πρώτα πορεία δυτική και κατόπιν από κάποια χιλιόμετρα Νότια και χύνεται στον Αλφειό, κοντά στο χωριό Άσπρα Σπίτια. Ύστερα η πορεία του γίνεται δυτική και χύνεται στο Ιόνιο κοντά στο χωριό Επιτάλιο (Αγουλινίτσα). Όλοι οι βραχίονες του Ερύμανθου είναι ορμητικοί και κάποιες φορές καταστροφικοί για τα χωράφια των ντόπιων (κυρίως τις παλιότερες εποχές) ενώ ο Σειραίος και ο Νουσαίτικος έχουν νερά όλο το χρόνο.
Παρατηρήσεις-Βιβλιογραφία
(1). Γεωργίου Παπανδρέου, Δ.Φ. ΑΖΑΝΙΑΣ. Εν Πύργω εκ του τυπογραφείου της εφημ, ΗΛΕΙΑΣ. 1886. Σελ.18.
(2). Γεωργίου Παπανδρέου, Δ.Φ. Γυμνασιάρχου. Η Ηλεία στο διάβα των αιώνων. Αμαλιάδα 2010. Σελ. 30.
(3). Γεωργίου Παπανδρέου, Δ.Φ. Γυμνασιάρχου. Ιστορία των Καλαβρύτων 1928. Β΄έκδοση από την Κοινωφελή Δημοτική Επιχείρηση Πολιτιστικής Και Κοινωνικής Ανάπτυξης Και Ποιότητας Ζωής Δήμου Καλαβρύτων (ΔΕΠΑΠΟΖ), Σελ.81. Καλάβρυτα 2011.
(4). Γεωργίου Παπανδρέου. Δ.Φ. Γυμνασιάρχου. 1928. Ιστορία των Καλαβρύτων, Β΄έκδοση από την Κοινωφελή Δημοτική Επιχείρηση Πολιτιστικής Και Κοινωνικής Ανάπτυξης Και Ποιότητας Ζωής Δήμου Καλαβρύτων (ΔΕΠΑΠΟΖ). Καλάβρυτα 2011, σελ.186.
ليست هناك تعليقات