Το πρώτο Ψυχοσάββατο της Ορθόδοξης Εκκλησίας τελείται το Σάββατο πριν από την Κυριακή της Απόκρεω. Για το 2026, η ημέρα αυτή είναι η 13η Φεβ...
Το πρώτο Ψυχοσάββατο της Ορθόδοξης Εκκλησίας τελείται το Σάββατο πριν από την Κυριακή της Απόκρεω. Για το 2026, η ημέρα αυτή είναι η 13η Φεβρουαρίου. Πρόκειται για ημέρα αφιερωμένη στη μνήμη των ψυχών όλων των κεκοιμημένων, κατά την οποία οι πιστοί προσεύχονται υπέρ αναπαύσεώς τους.
Η Εκκλησία έχει καθιερώσει δύο κύρια Ψυχοσάββατα κατά τη διάρκεια του εκκλησιαστικού έτους: το ένα πριν από την Κυριακή της Απόκρεω και το δεύτερο πριν από την εορτή της Πεντηκοστής. Και στις δύο αυτές ημέρες τελείται γενικό μνημόσυνο υπέρ πάντων των κεκοιμημένων.
Τα Ψυχοσάββατα τιμώνται με μνημόσυνα στους ιερούς ναούς, με τρισάγια στα κοιμητήρια, με την προσφορά κολλύβων, αλλά και με ελεημοσύνες υπέρ των ψυχών των νεκρών. Τα κόλλυβα, σύμβολο της Αναστάσεως των νεκρών, υπενθυμίζουν την ευαγγελική αλήθεια ότι ο θάνατος δεν είναι το τέλος, αλλά πέρασμα προς την αιώνια ζωή.
Ιδιαίτερο θεολογικό βάθος έχει το Ψυχοσάββατο πριν από την Κυριακή της Απόκρεω, καθώς η επόμενη ημέρα είναι αφιερωμένη στη μνήμη της Δευτέρας Παρουσίας και της Τελικής Κρίσεως. Η Εκκλησία, λίγο πριν υπενθυμίσει την τελική κρίση του κόσμου, προσεύχεται για όλους όσοι έφυγαν από τη ζωή, ζητώντας το έλεος και τη φιλανθρωπία του Θεού.
Στην παραδοσιακή ζωή του λαού μας, το Ψυχοσάββατο είχε και πανηγυρικό χαρακτήρα. Οι άνθρωποι επισκέπτονταν τα κοιμητήρια, καθάριζαν τους τάφους και μνημόνευαν με προσευχή τα αγαπημένα τους πρόσωπα, εκφράζοντας έτσι τη ζωντανή πίστη στη συνέχεια της ζωής και στην κοινωνία ζώντων και κεκοιμημένων εν Χριστώ.
Με τα μνημόσυνα των κεκοιμημένων, η Ορθόδοξη Εκκλησία παρακαλεί τον Κύριο να δείξει το άπειρο έλεός Του, να συγχωρήσει τα εκούσια και ακούσια αμαρτήματα των ψυχών και να τις κατατάξει «ἐν χώρα ζώντων, ἐν σκηναῖς δικαίων».
Μοναστηριακή Συνταγή για Κόλυβα
Υλικά:
1/2 κιλό σιτάρι με μακρόστενο καρπό και όχι αποφλοιωμένο
1/4 κιλού φρυγανιά τριμμένη
1/2 κιλό καρυδόψιχα χονδροκοπανισμένη
1/4 κιλού αμυγδαλόψιχα χονδροκοπανισμένη
1 ποτήρι ινδοκάρυδο
1/4 κιλού σταφίδα ξανθιά
100 γρ. σταφίδα μαύρη
Σουσάμι
Ρόδι
Μαϊντανό
Ξύσμα πορτοκαλιού
Για το στόλισμα:
Ασημένια κουφετάκια σε διάφορα σχέδια
Ζάχαρη ψιλή (όχι άχνη)
1 μυτερή οδοντογλυφίδα
1 κόλλα χαρτί
1 δίσκο
1 λεκάνη βαθιά
1 πετσέτα
Εκτέλεση:
Πλένουμε το σιτάρι από το προηγούμενο βράδυ και το βάζουμε να μουλιάσει με κρύο νερό και λίγο αλάτι σε μία κατσαρόλα. Το πρωί το ξεπλένουμε να φύγει η μαυρίλα του και το βράζουμε καλά για 40 λεπτά. Το στραγγίζουμε καλά στο σουρωτήρι και φυλάμε σε μπολ τον χυλό του. Το απλώνουμε σε πετσέτα και το αφήνουμε να στεγνώσει και όχι να ξεραθεί. Ξεπλένουμε τις σταφίδες και τις βουτάμε για 3 λεπτά σε ζεστό νερό για να μαλακώσουν. Τις σουρώνουμε και τις στεγνώνουμε σε πετσέτα.
Στην συνέχεια, αδειάζουμε το στεγνωμένο σιτάρι και τις στεγνωμένες σταφίδες σε βαθιά λεκάνη και προσθέτουμε ένα-ένα τα υλικά μας, εκτός από την φρυγανιά και την ζάχαρη. Ανακατεύουμε με τις παλάμες το ινδοκάρυδο με το ξύσμα για να μη λασπώσει το ξύσμα και να απλωθεί ομοιόμορφα στο υλικό. Ζάχαρη στην γέμιση του κόλυβου δεν βάζουμε. Παίρνουμε ένα δίσκο και στρώνουμε στη βάση του μία λαδόκολλα, την οποία κόβουμε με το ψαλίδι στο σχήμα της βάσεως. Απλώνουμε το υλικό έτσι ώστε να σχηματισθεί ένα βουναλάκι χωρίς να είναι μυτερό και το συμπιέζουμε προς τα κάτω με τις δύο παλάμες.
Με το κουτάλι της σούπας αδειάζουμε προσεκτικά λίγη – λίγη την φρυγανιά από την άκρη του δίσκου προς το κέντρο και την “πατικώνουμε” με την κόλλα το χαρτί. Το ινδοκάρυδο το χρησιμοποιούμε για να απορροφά την υγρασία των υλικών της γέμισης, ενώ την φρυγανιά για να μην λιώσει η ζάχαρη και τα στολίδια και κολλήσουν. Στη συνέχεια, πασπαλίζουμε ανάλαφρα την ζάχαρη από το κέντρο του δίσκου προς τις άκρες και «πατικώνουμε» τη ζάχαρη με την άλλη όψη του χαρτιού. Αποφεύγουμε τη ζάχαρη άχνη διότι κρακελώνει και χαλάει το στόλισμα. Χρειάζεται 3 φορές πιο πολύ από την ψιλή ζάχαρη για να καλυφθεί ένας δίσκος και μόλις ανακατευθεί λασπώνει αμέσως το σιτάρι. Παίρνουμε μία μυτερή οδοντογλυφίδα και χαράζουμε ανάλαφρα πάνω στη ζάχαρη και συγκεκριμένα στο κέντρο του δίσκου ένα σταυρό και δεξιά και αριστερά του σταυρού 2 κυπαρισσάκια, 2 μαργαρίτες και στο περίγραμμα του δίσκου μία γιρλάντα. Αδειάζουμε σε ρηχό πιάτο τα ασημένια κουφετάκια και τα τοποθετούμε πάνω στην χαραγμένη από την οδοντογλυφίδα ζάχαρη.
Δεν υπάρχουν σχόλια